Sri Lanka’s proposed Protection of the State from Terrorism Act (PSTA) is a new counter-terrorism bill introduced to repeal and replace the 47-year-old Prevention of Terrorism Act (PTA) of 1979.
ප්‍රධාන ප්‍රතිපාදන සහ වෙනස්කම්
* කෙටි මූලික රැඳවුම් කාලය: පැරණි ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත (PTA) යටතේ පැය 72 ක්ව තිබූ, පුද්ගලයෙකු මහේස්ත්‍රාත්වරයෙකු වෙත ඉදිරිපත් කිරීමට පෙර රඳවා තබා ගත හැකි කාලය පැය 48 (දින 2) දක්වා අඩු කර ඇත.
* රැඳවුම් නියෝග: ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයේ ලේකම්වරයාට මුල් මාස දෙකක කාලයක් සඳහා රැඳවුම් නියෝග නිකුත් කළ හැකි අතර, එය මහේස්ත්‍රාත්වරයෙකු මාර්ගයෙන් උපරිම වසරක් දක්වා දීර්ඝ කළ හැකිය.
* පූර්ව නඩු විභාග රැඳවුම් සීමාවන්: උසාවියේදී විධිමත් අධිචෝදනා පත්‍රයක් භාරදීමට පෙර, ඒකාබද්ධ රිමාන්ඩ් භාරයේ තැබීමේ සහ රැඳවුම් කාලය වසර දෙකක් දක්වා පැවතීමට මෙම පනත් කෙටුම්පත මඟින් ඉඩ සලසයි.
* හමුදා බලතල: සන්නද්ධ හමුදාවන්ට සහ වෙරළාරක්ෂක බලකායට අත්අඩංගුවට ගැනීම, නැවැත්වීම සහ සෝදිසි කිරීම මෙන්ම මූලික රැඳවුම් කටයුතු (සැකකරුවෙකු පොලිසියට භාරදීමට පෙර පැය 24ක් දක්වා) සඳහා පුළුල් බලතල පවතී.
* දේශසීමාවෙන් පරිබාහිර බලපෑම: මෙම ප්‍රතිපාදන ශ්‍රී ලංකාවෙන් පිටත ජීවත්වන ශ්‍රී ලාංකික පුරවැසියන්ට සහ ද්විත්ව පුරවැසියන්ට ද අදාළ වේ
ශ්‍රී ලංකාවේ යෝජිත රාජ්‍යය ත්‍රස්තවාදයෙන් ආරක්ෂා කිරීමේ පනත (PSTA) යටතේ ඩිජිටල් නිරීක්‍ෂණය (Digital Surveillance), දත්ත ලබාගැනීම සහ විදුලි සංදේශ තොරතුරු අත්පත් කර ගැනීම (Interception) සම්බන්ධයෙන් ඉතා පුළුල් සහ දැඩි ප්‍රතිපාදන ඇතුළත් කර ඇත. සිවිල් සංවිධාන සහ මාධ්‍ය ක්‍රියාකාරීන් මේ පිළිබඳව දැඩි අවධානයක් යොමු කර තිබේ.
එම පනත් කෙටුම්පතේ "දත්ත සහ සන්නිවේදන නිරීක්‍ෂණය" සම්බන්ධයෙන් දක්වා ඇති ප්‍රධාන කරුණු මෙසේය :
* විදුලි සංදේශ සහ ඩිජිටල් දත්ත ලබාගැනීම (Investigative Access): පොලිසියට හෝ විමර්ශන බලධාරීන්ට අධිකරණ නියෝගයක් මාර්ගයෙන් දුරකථන සමාගම් (Telecommunications), චන්ද්‍රිකා සන්නිවේදන ආයතන, ඩිජිටල් සේවා සපයන්නන් (Digital Service Providers) සහ දත්ත ගබඩා ආයතන වෙතින් ඕනෑම සැකකටයුතු පුද්ගලයෙකුගේ දත්ත ලබාගැනීමට පුළුල් බලතල ලැබේ.
* දත්ත ගබඩා සහ Records පරීක්ෂාව: යම් පුද්ගලයෙකු අන්තර්ජාලයට මුදාහළ (Upload) හෝ බාගත කළ (Download) දත්ත පිළිබඳ වාර්තා සහ ගබඩා කර ඇති දත්ත (Archived Data) ලබාදෙන ලෙස අදාළ සේවා සපයන ආයතනවලට නියෝග කිරීමට මෙයින් ප්‍රතිපාදන සැලසේ.
* රහස්‍යභාවය ඉවත් කිරීමේ බලය (Decryption Powers): සංකේතනය කරන ලද (Encrypted) දත්ත හෝ පණිවිඩ (උදාහරණයක් ලෙස WhatsApp/Viber වැනි සේවාවන්හි පණිවිඩ) කියවීමට හැකි වන පරිදි ඒවා විකේතනය (Decrypt) කර දෙන ලෙස බල කිරීමට මහේස්ත්‍රාත් නියෝග ලබාගත හැකිය.
* අදාළ පුද්ගලයාට නොදන්වා දත්ත ලබාගැනීම: බැංකු, විදුලි සංදේශ සමාගම් හෝ ඩිජිටල් ආයතනවලින් යම් පුද්ගලයෙකුගේ දත්ත ලබාගැනීමට අධිකරණයට අයදුම් කරන විට, ඒ පිළිබඳව අදාළ සැකකරුට කල්තියා දැනුම් දීමක් සිදු නොකිරීමට බලධාරීන්ට හැකියාව ඇත.
* ත්‍රස්තවාදී ප්‍රකාශන සහ අන්තර්ජාලය: ත්‍රස්තවාදයට අනුබල දෙන හෝ පෙළඹවීමක් ඇති කරන ආකාරයේ ලේඛන, දර්ශන හෝ ඩිජිටල් ද්‍රව්‍ය අන්තර්ජාලයේ සහ සමාජ මාධ්‍ය ජාලාවල බෙදා හැරීම (Distributing) හෝ ළඟ තබා ගැනීම බරපතළ වරදක් ලෙස සලකා දඬුවම් නියම කළ හැකිය.
මානව හිමිකම් සහ මාධ්‍ය සංවිධාන පෙන්වා දෙන්නේ මෙම පුළුල් නිරීක්‍ෂණ බලතල නිසා සාමාන්‍ය ජනතාවගේ දත්ත රහස්‍යභාවය (Privacy) අනතුරේ වැටෙන බවයි. විශේෂයෙන්ම මාධ්‍යවේදීන්ගේ තොරතුරු මූලාශ්‍ර (Journalists' Sources) අනාවරණය කර ගැනීමට සහ රජය විවේචනය කරන සමාජ මාධ්‍ය ක්‍රියාකාරීන් මර්දනය කිරීමට මෙම නීති අවභාවිත විය හැකි බවට ඔවුහු අනතුරු අඟවති.
1. ත්‍රස්තවාදය අර්ථ දක්වා ඇති ආකාරය (Definition of Terrorism)
පැරණි PTA පනත මෙන්ම, නව PSTA පනත් කෙටුම්පතෙහි ද ත්‍රස්තවාදය පිළිබඳ අර්ථ දැක්වීම ඉතා පුළුල් සහ මතභේදාත්මක එකක් බව නීති විශාරදයන් පෙන්වා දෙයි. පනතට අනුව, යම් ක්‍රියාවක් ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියාවක් ලෙස සැලකීමට චේතනාවන් (Intents) සහ සිදුවන හානිය (Harms) යන කරුණු දෙකම සම්පූර්ණ විය යුතුය:
* මූලික චේතනාවන් (Intention):
• මහජනතාව හෝ මහජනතාවගෙන් කොටසක් බිය ගැන්වීම.
• දේශපාලන හෝ මතවාදී අරමුණක් සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා ශ්‍රී ලංකා රජයට හෝ ජාත්‍යන්තර සංවිධානයකට යම් ක්‍රියාවක් කිරීමට හෝ නොකර සිටීමට අයුතු ලෙස බල කිරීම.
• ශ්‍රී ලංකාවේ හෝ වෙනත් ස්වෛරී රටක භූමියට හෝ ස්වෛරීභාවයට හානි කිරීම.
* ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියා ලෙස ගැනෙන හානි (Harms):
මෙම චේතනාවන් සහිතව සිදු කරන මරණ, බරපතළ තුවාල සිදු කිරීම් හෝ ප්‍රාණ ඇපකරුවන් ලෙස තබා ගැනීම් පමණක් නොව, පහත කරුණු ද ත්‍රස්තවාදය යටතේ වරදවල් ලෙස දක්වා ඇත:
• පොදු දේපළවලට, ප්‍රවාහන පද්ධතිවලට, සංස්කෘතික ස්ථානවලට හෝ අත්‍යවශ්‍ය යටිතල පහසුකම්වලට බරපතළ හානි සිදු කිරීම.
• විද්‍යුත් (Electronic) පද්ධතිවලට හෝ සන්නිවේදන ජාලයන්ට බරපතළ බාධා කිරීම් සිදු කිරීම.
• රටට "විශාල ආර්ථික අලාභයක්" (Substantial economic loss) සිදු කිරීම.
2. ඇප ලබාදීමේ කොන්දේසි (Bail Conditions)
PSTA පනත යටතේ සාමාන්‍ය අපරාධ නීතියට වඩා වෙනස් වූ, ඇප ලබා ගැනීම සීමා කරන දැඩි විධිවිධාන පවතී:
* මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණ බලතල සීමා කිරීම: ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයේ ලේකම්වරයා විසින් නිකුත් කරන ලද රැඳවුම් නියෝගයක් (Detention Order) ක්‍රියාත්මක වන කාලය තුළ, එම සැකකරුට ඇප ලබාදීමට මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණයට බලයක් නැත.
* මහාධිකරණයෙන් ඇප ඉල්ලීම: රැඳවුම් නියෝග කාලය අවසන් වී සැකකරු රිමාන්ඩ් භාරයට පත් කළ පසු, ඇප ලබා ගත හැක්කේ මහාධිකරණයට (High Court) කරන විශේෂ ඉල්ලීමක් මඟින් පමණි.
* දීර්ඝ කාලීන ඇප නොමැතිව රඳවා තැබීම: නඩු පැවරීමට (Indictment) පෙර, ඒකාබද්ධ රැඳවුම් සහ රිමාන්ඩ් කාලය ලෙස වසර දෙකක් දක්වා කාලයක් ඇප නොමැතිව පුද්ගලයෙකු සිරභාරයේ තබා ගැනීමට පනත මඟින් අවසර ලැබේ.
* නීතිපතිවරයාගේ එකඟතාව: ඇතැම් වගන්ති යටතේ මහාධිකරණය මඟින් ඇප ලබාදීමේදී ද නීතිපතිවරයාගේ (Attorney General) ස්ථාවරය සහ එකඟතාව දැඩි ලෙස සැලකිල්ලට ගැනේ.
-කොළඹ ගමයා
අප රටේ අතීත අත්දැකීම් අපට උගන්වා ඇති වැදගත් පාඩමක් තිබෙනවා. ජාතික ආරක්ෂාව යන නාමයෙන් රජයකට අසීමිත බලතල ලබාදීමෙන් රටක් සැබෑ ලෙස ආරක්ෂිත වන්නේ නැහැ. ඒ බලතල වැරදි ලෙස භාවිත වූ විට අහිංසක ජනතාවගේ ජීවිත, නිදහස සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අයිතිවාසිකම් විනාශ විය හැකියි.
එහෙත් අනෙක් අතට ත්‍රස්තවාදය, සංවිධානාත්මක අපරාධ සහ ජාතික ආරක්ෂාවට සැබෑ තර්ජන ඇති කරන ක්‍රියාකාරකම්වලට එරෙහිව ක්‍රියා කිරීමට රජයකට අවශ්‍ය නීතිමය බලතල නොතිබිය යුතුයැයි කීමද යථාර්ථවාදී නැහැ.
අපට අවශ්‍ය වන්නේ අපරාධකරුවන්ට එරෙහිව දැඩිව ක්‍රියා කළ හැකි, එහෙත් අහිංසක පුරවැසියන්ට අත නොතබන නීතියක්. බලය තිබුණත් එය අනිසි ලෙස භාවිත කළ නොහැකි රාජ්‍ය ආයතන පද්ධතියක්. පොලිසියට සහ ආරක්ෂක අංශවලට අවශ්‍ය පහසුකම්, පුහුණුව සහ නීතිමය බලතල ලබාදෙන අතරම, ඔවුන්ගේ ක්‍රියාකාරකම් ස්වාධීන අධිකරණ සහ මහජන අධීක්ෂණයට යටත් කරන ක්‍රමයක්.
අද බලයේ සිටින පාලකයන්ගේ යහපත් අරමුණු ගැන පමණක් විශ්වාසය තබා නීතියක් සම්මත කිරීම ප්‍රමාණවත් නැහැ. හෙට බලයට පත්වන වෙනත් පාලකයකුටත් එම බලතල හිමිවන බව අප අමතක නොකළ යුතුයි.
එබැවින් ජාතික ආරක්ෂාව සහ ජනතා නිදහස අතර තෝරාගැනීමක් අවශ්‍ය නැහැ. දෙකම එකවර ආරක්ෂා කරන නීති පද්ධතියක් අපට අවශ්‍යයි.
රටේ ආරක්ෂාව යනු ආණ්ඩුවේ ආරක්ෂාව පමණක් නොවෙයි. ජනතාවගේ ජීවිත, අයිතිවාසිකම්, නිදහස සහ ගෞරවය ආරක්ෂා කිරීමයි. අපට අවශ්‍ය වන්නේ බියෙන් පාලනය වන රටක් නොව, නීතිය කෙරෙහි විශ්වාසයෙන් ජීවත් විය හැකි රටක්.
පැය 72 පිළිබඳ වැදගත් නීතිමය පැහැදිලි කිරීමක් කරන්න ඕනේ..
ඉදිරිපත් කළ ප්‍රකාශයේ සඳහන් “72-hour blind spot” යන්න ගැනත් නිවැරදිව කතා කළ යුතුයි.PSTA කෙටුම්පතේ සාමාන්‍ය ක්‍රමය අනුව සැකකරුවකු පැය 48ක් ඇතුළත මහේස්ත්‍රාත්වරයකු ඉදිරියට ඉදිරිපත් කළ යුතු අතර, මහේස්ත්‍රාත්වරයාට තවත් පැය 24ක් දක්වා පොලිස් භාරය දීර්ඝ කළ හැකි අවස්ථාවක් තිබෙනවා. හමුදා හෝ වෙරළාරක්ෂක අත්අඩංගුවට ගැනීම් සඳහා වෙනම භාරදීමේ ක්‍රමවේදයක්ද තිබෙනවා. ඒ නිසා පැය 72ක් යනු සෑම අවස්ථාවකම අධිකරණයට ඉදිරිපත් නොකර තබාගැනීමට ඇති පොදු අවසරයක් ලෙස හැඳින්වීම නිවැරදි නැහැ. එහෙත් මෙහි තවත් වැදගත් කරුණක් තිබෙනවා: කෙටුම්පතේ 61 වැනි වගන්තිය යටතේ ආරක්ෂක ලේකම්වරයාට යම් ස්ථානයක් පැය 72ක් දක්වා තහනම් ස්ථානයක් බවට පත් කළ හැකි බලයක්ද තිබෙනවා. එය අත්අඩංගුවේ පැය 72 සමඟ පටලවා නොගත යුතුයි.
- චන්ද්‍රිකා ප්‍රනාන්දු
https://www.threads.com/share/_6AktmCFJ
ලක්මාලි හේමචන්ද්‍ර
No comments:
Post a Comment
ප්‍රතිචාරයට ස්තූතියි