හස්තියෙකුගේ අභාවය හා ඊලඟ පියවරට -ට්‍රැකින් සිස්ටම්


 කාවන්තිස්ස ඇතා ගේ මිය යාම පිළිබඳව හතර  අතේ චෝදනා එල්ලවනු පෙනේ. බොහෝ චෝදනා වලින් පරිසර ඇමති සහ පශු වෛද්‍යවරුන්ට හා වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ නිලධාරීන්ට එරෙහිවය. බොහෝ දෙනාගේ සිත් සතුටු කල,  බොහෝ දෙනා ආදරය කල මේ තේජවන්ත හස්තියාගේ අභාවය  පිළිබඳ දැඩි ශෝකයක් ඇති වීම සාධාරණය . මේ ගැන සොයා බැලීමේදී මට මේ කරුණු සියල්ලද සොයා ගත හැකිවිය . 

පළමු කාරණය නම් ඇතාට වෙඩි  තබා ඇති බවය .  මේ  ගැන සඳහන් කර මාසයකට ඉහත මාලක  රොඩ්රිගෝ මහතා විසින් ලියන ලද ලිපියක පරිවර්තනයක් වට්නිව්ස් වෙබ් අඩවියේ පල කර ඇත .  මේ ඒ ලිපියයි. බොහෝ චෝදනාකරන්නන්  වෙඩි තැබීම අමතක කර ඇතා සුව කිරීමට ගත් ක්‍රියා මාර්ග විවේචනය කරමින් සිටී. එහි කිසියම්  සත්‍යයක් ඇති බව පෙනෙන්නේ මේ ලිපියේ ඔබ්බවා  ඇති වීඩියෝ හතර බලද්දීය.  ඇතාගේ  සිරුරේ කිහිප තැනකම ඈත සිට එල්ල කර ඇති ප්‍රතිශක්තිකරණ එන්නත් සිරින්ජර දක්නට ලැබේ .  එසේම තනි පටියකින් ඇතා ඉස්සීමට යත්න දරනු පෙනෙන අතර වතුරේ සිටින ඇතාව ඉන් එලියට ගැනීමට අසාර්ථක ලෙස උත්සාහ කරනුද පෙනේ .  ඇතා වතුරට යන්නට ඇත්තේ තුවාල කකුල ඔසවා ගැනීමට බැරි බව නිසා  හෝ විජලනය නිසා විය හැකිය .  එසේම අවසාන දින දෙකේ ඉතා කුඩා සේලයින් බෝතලයක් අල්ලාගෙන සිටි කෙනෙක් දක්නට ලැබේ .  අලියකු වැනි විශාල සතෙකුට කුඩා සේලයින් බෝතලයක් සෑහේද යන පැනය සිතට නැගේ.  සමහර විට ඒ ප්‍රතිශක්තිකරණ බෙහෙතක් විය හැකිය .  

මසකට කලින් ඇතාට වෙඩි වැදුණු වෙලේ නිර්වින්දන කර පින්නවලට හෝ වෙනත් ස්ථානයකට ගෙන ගොස් ප්‍රතිකාර නොකළේ මන්ද යයි සිතේ .  නමුත් මම අලි ඇතුන්  පිළිබඳ දන්නා අයෙක් හෝ විශේෂඥයෙක් නොවන බැවින් ඒ ගැන මුකුත් කිව නොහැකිය . 

නමුත් පසුගිය මාසය  පුරාම ඇතා පස්සේ එලවමින් බෙහෙත් කිරීමට උත්සහ දරා තිබේ .  ප්‍රශ්නය වූයේ ඒවා පල නොදැරීමයි. බෙහෙත් දුන්නත් මිනිසුන් පවා මිය යන අවස්ථාවක කාලයක් සිටින වන සතෙකුගේ මිය යාම පිළිබඳ සම්භාවිතාව වැඩිය.  ඇතා ට බෙහෙත් නොදුන් කතාව බොරුවකි .  නමුත් සැළකු ආකාරයේ ප්‍රශ්න තිබේ.  බොහෝ විට වන ජීවී දෙපාර්තමේන්තුවට අවශ්‍ය උපකරණ වල හිඟයක් ද තිබිය හැකිය . මගේ අදහස මේ තේජවන්ත  ඇතා ගේ මරණය පිළිබඳ පරීක්ෂණයක් පැවැත්විය යුතු බවය.  බොහෝ හේතුන් එවිට හෙළි දරව් වනු ඇත.

පසුගියදා ලංකාවේදී දැනගත් තවත් කරුණක් නම් නිකවැරටිය ප්‍රදේශයේ අලි ඇතුන්  ගමන් ගන්නා හා උන්  ආහාර සොයා ගන්නා විහාරයකට අයත් යයි පවසන අක්කර   සියයක පමණ කැලෑ ප්‍රදේශයක  සුර්ය පැනෙල ස්ටේෂන් එකක් ඉදි කර ති බවයි .  එමනිසා එම මාර්ගයේ ගමන් ගන්නා අලි රංචුවක් අසලවෙනදා අලි නොයන් ගම වලට පැන තිබේ .  දැන් මේවා ඉදි කරන්නේ හොයා බලා නොවේද ?  වන සර්ක්ෂන් දෙපාර්තමේන්තුව ඒ ගැන සොයා බලා අවසර දී තිබේද ?  ලංකාවේ බලශක්ති අර්බුදයට සුර්ය බල ශක්තිය හොඳ පිළිතුරකි .  නමුත් ඒ ලෙසම රටේ හැම තැනම  ඉවක් බවක්  නැති ඉදි කිරීමද නොකළ යුතු දෙයකි . 

එසේම පරිසරවේදියෙකු වන මලක රොඩ්රිගෝ මහතා ලිපියකින් පවසා තිබෙන්නේ අලි මරණ පිලිබඳ පුවත් වත් වාර්තා බොහෝ විට අතිශයෝක්තියෙන් පල කරන අතර අලි මරණ සංඛ්‍යාව පසුගිය තෙවසර තුල  අඩුවෙමින් පවතින බවයි .  ඒ මහතා ගේ ලිපිය මෙහි ඇත .  

  සියලුම අලි ඇතුන්ට  ට්‍රැකින් සිස්ටම් එකක් සවි කිරීම අත්‍යවශ්‍ය බව සිතමි . 


පසුගිය වසර දෙක තුල වන ජීවී අමාත්‍යාශය විසින්  සෑහෙන වැඩ කොටසක් කර  ඇති බවද දැන  ගන්නට ලැබුණි. 

 1. දුම්රිය-අලි ගැටුම නැවැත්වීමට තාප සංවේදී කැමරා පද්ධතිය

2025 වර්ෂයේදී දුම්රිය අනතුරුවලින් අලි 46ක් මිය ගොස් ඇති අතර, එම වර්ෂයේ මුළු අලි මරණ සංඛ්‍යාව 397කි. මෙම තත්ත්වයට විසඳුමක් ලෙස, පරිසර අමාත්‍ය ධම්මික පටබැඳි සහ ප්‍රවාහන අමාත්‍ය බිමල් රත්නායක මහත්වරුන්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් ඉහළ මට්ටමේ කමිටුවක් පත් කර ඇත. එහි නිර්දේශ අනුව, ආතර් සී. ක්ලාක් ආයතනය විසින් හඳුන්වා දුන් දිගු-තරංග අධෝරක්ත (long-wave infrared) තාප සංවේදී කැමරා දුම්රිය එන්ජින්වල සවි කිරීම ආරම්භ කර ඇත. පළමු කැමරා පද්ධතිය දෙමටගොඩ දුම්රිය අංගනයේදී පුලතිසි එක්ස්ප්‍රස් දුම්රිය සඳහා සවි කර ඇති අතර, ඉදිරි සතිය තුළ එහි ක්‍රියාකාරීත්වය පරීක්ෂා කිරීමට නියමිතය. මීට අමතරව, අලි බහුලව ගැවසෙන දුම්රිය මාර්ග ආශ්‍රිතව අනතුරු ඇඟවීමේ පුවරු 147ක් සවි කිරීමට ද පියවර ගෙන ඇත.

2. අලි කොරිඩෝ නිදහස් කිරීම

වසර ගණනාවක් වහනය වී තිබූ ප්‍රධාන අලි කොරිඩෝ 3ක් නැවත විවෘත කර ඇත. ඒවා නම් වැටහිරකන්ද, හදපානාගල සහ කොහොලන්කල ය. . මීට අමතරව, 2021 දී ගැසට් කර තිබුණද නිසි නියාමනයක් නොතිබූ හම්බන්තොට අලි කළමනාකරණ රක්ෂිතය සම්පූර්ණයෙන්ම ක්‍රියාත්මක කිරීමට පියවර ගෙන ඇත.

3. වනජීවී දෙපාර්තමානුව ශක්තිමත් කිරීම

වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව දිගු කාලයක් තිස්සේ ප්‍රමාණවත් සම්පත් හා උපකරණ නොමැතිව පැවතිණි. එය විසඳීම සඳහා, වනජීවී ආරක්ෂකයින් 5,000ක් සහ අලි වැට සහායකයින් 3,500ක් බඳවා ගෙන ඇත. එසේම, ක්ෂේත්‍ර මෙහෙයුම් ශක්තිමත් කිරීම සඳහා නව වාහන ලබා දීමට කැබිනට් අනුමැතිය ලබා දී ඇත. අලි වැට නඩත්තු කිරීම සඳහා බහුකාර්ය නිලධාරීන් 3,500කගේ ස්ථිර පත්වීම් ලබා දීමට පොදු සේවා කොමිෂන් සභාව අනුමැතිය ලබා දී ඇත.

4. වනස්පති ජාතික වැඩසටහන

2025 ලෝක පරිසර දිනයේදී ආරම්භ කරන ලද “වනස්පති” ජාතික වැඩසටහන යටතේ වසරක් තුළ රක්ෂිත 86ක් ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත. මේ අතර නිල්ගල වනාන්තරය (හෙක්ටයාර 40,485) රටේ දෙවන විශාලතම රක්ෂිතය ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කිරීම ද වේ. මේ වන විට රක්ෂිත භූමි ප්‍රමාණය හෙක්ටයාර 65,000කට ආසන්න වන අතර, 2030 වන විට වන ආවරණය 31% දක්වා ඉහළ නැංවීම අරමුණයි.

5. අලි නැවත වනාන්තරයට මුදා හැරීම

මවු අලින් රහිත හා තුවාල ලැබූ අලි 6 දෙනෙකු (ගැහැණු 2ක් සහ පිරිමි 4ක්) ප්‍රතිකාරෙන් පසු උඩවලව අභයභූමියේ මෝ ආර වනාන්තරයට නැවත මුදා හැර ඇත.

6. ප්ලාස්ටික් දූෂණයට එරෙහි ක්‍රියාමාර්ග

ජාතික පාරිසරික පනත සංශෝධනය කරමින් විස්තීරණ නිෂ්පාදක වගකීම (EPR) හඳුන්වා දීමට පියවර ගෙන ඇත. එසේම, ජල මාර්ග පිරිසිදු කිරීම සඳහා 5G තාක්ෂණයෙන් ක්‍රියාත්මක වන ස්වයංක්‍රීය රොබෝ යන්ත්‍ර හඳුන්වා දී ඇත.

7. අනෙකුත් පියවර

· පින්නවල අලි අනාථාගාරය අලි පර්යේෂණ හා අභිජනන මධ්‍යස්ථානයක් බවට සංවර්ධනය කිරීමට සැලසුම් කර ඇත.

 පරිසර අමාත්‍යාංශය සඳහා මෙතෙක් වෙන් කළ ඉහළම මුදල වන රුපියල් මිලියන 16,040ක් වෙන් කර ඇත.

මූලාශ්‍ර:

පින්තුර මොන්ගබේ (mongabay-https://news.mongabay.com/) වෙබ් අඩවියෙන් උපුටා ගන්නා ලදී .  

අපේ ඇත්රජුන් රැකගන්නේ කෙලෙසද?

Data debunks spike in Sri Lanka’s elephant killings, points at media hype

කොළඹ ගමයා 17/10/2026

මෙට්‍රෝ බස් අයිති මුදලාලි කෙනෙකුටලු

 ලංකාවේ මෙට්‍රෝ බස් සේවාව ක්‍රියාත්මක කරන සමාගම සම්පූර්ණයෙන්ම රජයට අයත් රාජ්‍ය ආයතනයකි. බයියන් හා පෙරටුගාමීන් එය එකහෙළා විශ්වාස නොකරන බැවින් තව දුරටත්. සරලව උගන්වමි.

මෙම සේවාව පවත්වාගෙන යන්නේ ලංකා මෙට්‍රෝ ට්‍රාන්සිට් සමාගම (Lanka Metro Transit (Pvt) Ltd - LMT) මගින් වුවද එය ශ්‍රී ලංකා ගමනාගමන මණ්ඩලයේ (SLTB) අනුබද්ධිත සමාගමක් ලෙස ක්‍රියාත්මක වේ.
Lanka Metro Transit - Wikipedia
මෙම සමාගමේ හිමිකාරිත්වය බෙදී යන්නේ මේ ආකාරයටය.
⛔️ 60% ක කොටස් ශ්‍රී ලංකා ගමනාගමන මණ්ඩලය (ශ්‍රී ලං.ග.ම.) සතු වේ.
⛔️ ඉතිරි 40% ක කොටස් ශ්‍රී ලංකා මහා භාණ්ඩාගාරය (Treasury) සතු වේ.
බයියන්ට සහ පෙරටුගාමී දුමින්ද නාගමුවට තවත් සරලව උගන්වනවා නම් 60 ට 40 ක් එකතු කර 100 ද උත්තරය යැයි විමසන්න ..!!
පෞද්ගලික සමාගම් පනත යටතේ ලියාපදිංචි කර තිබුණද, මෙහි සම්පූර්ණ මූල්‍ය ආයෝජනය සහ අයිතිය රජය සතු වන අතර, කොළඹ සහ තදාසන්න ප්‍රදේශවල පවතින වාහන තදබදයට පිළියමක් ලෙස සහ මගීන්ට නවීන, සුවපහසු පොදු ප්‍රවාහන සේවාවක් සැපයීමේ අරමුණින් රජය විසින් මෙම මෙට්‍රෝ බස් ව්‍යාපෘතිය ආරම්භ කරන ලදී.
මෙට්‍රෝ බස් (Metro Buses) රථ සතුව මගී පහසුව, ආරක්ෂාව සහ කාර්යක්ෂමතාව ඉහළ නැංවීම සඳහා නවීන තාක්ෂණික පහසුකම් රැසක් අන්තර්ගත කර ඇත. ඒ ගැනද යම් තොරතුරු බිඳක් බයි ප්‍රජාවගේ අවදානයට ලියන්නේ ඔවුන් මේ වනවිට රජය සමග ඇති වෛරයට මේ බස් රථ වලට ගොඩවීම ප්‍රතික්ෂේප කර ගමන් බිමන් වලට තවමත් ලොරි බොඩි පාවිච්චි කරන නිසාය.
🛑LMT Touch කාඩ්පත: මගීන්ට මුදල් භාවිතයෙන් තොරව, "Tap & Go" තාක්ෂණයෙන් යුත් ස්මාර්ට් කාඩ්පතක් මඟින් තත්පර කිහිපයකින් ප්‍රවේශ පත්‍ර ගාස්තු ගෙවීමේ හැකියාව ඇත.
🛑 Mobile QR ක්‍රමය: ස්මාර්ට් ජංගම දුරකථනය හරහා QR කේතයක් ස්කෑන් කිරීම මඟින් ද ඉතා පහසුවෙන් ඩිජිටල් ප්‍රවේශ පත්‍ර (Tickets) ලබාගත හැක.
සජීවී බස් රථ ලුහුබැඳීම (Live Tracking)
⭕️ LMT GO App සහ SmartMetro: මගීන්ට තම ජංගම දුරකථනයේ ඇති "LMT GO" යෙදුම (App) හරහා හෝ SmartMetro ට්‍රැකර් පද්ධතිය මඟින් බස් රථය පවතින සජීවී ස්ථානය (Live GPS Location) සහ එය බස් නැවතුමට පැමිණීමට ගතවන නිවැරදි වේලාව සජීවීව බලාගත හැක.
⛔️බස් රථය තුළ ඇති තොරතුරු පුවරු (Passenger Information Systems)
🛑LED සහ ඩිජිටල් තිර: බස් රථය ඇතුළත සවිකර ඇති LED තිර මඟින් ඊළඟට පැමිණීමට නියමිත බස් නැවතුම (Next-Stop Display) සජීවීව ප්‍රදර්ශනය කෙරේ.
🛑භාෂා ත්‍රිත්ව ශ්‍රව්‍ය/දෘශ්‍ය නිවේදන: සිංහල, දෙමළ සහ ඉංග්‍රීසි යන භාෂා තුනෙන්ම මීළඟ නැවතුම් පිළිබඳව ශබ්දවාහිනී මඟින් සහ තිර මත ස්වයංක්‍රීයව දැනුම් දෙනු ලබයි.
⛔️ මගී සන්නිවේදන සහ බලශක්ති පහසුකම්
🛑USB Charging Ports: සෑම අසුනක් අසලම පාහේ ජංගම දුරකථන සහ ටැබ්ලට් උපකරණ චාජ් කරගැනීම සඳහා USB පෝට් සවිකර ඇත.
🛑නොමිලේ Wi-Fi: ගමන අතරතුර මගීන්ට අන්තර්ජාලය භාවිත කිරීම සඳහා නොමිලේ අධිවේගී Wi-Fi පහසුකම සපයා ඇත.
⛔️උසස් ආරක්ෂක පද්ධති
🛑කැමරා පද්ධති: බස් රථයේ ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් පැය 24 පුරාම ක්‍රියාත්මක වන CCTV කැමරා පද්ධතියක් සහ මධ්‍යම පාලන මැදිරියක් මඟින් සජීවීව නිරීක්ෂණය කිරීමේ තාක්ෂණය ක්‍රියාත්මක වේ.
🛑SOS බොත්තම්: හදිසි ආපදාවකදී හෝ අනාරක්ෂිත තත්ත්වයකදී මධ්‍යම පාලන අංශ වෙත ක්ෂණිකව දැනුම් දීම සඳහා බස් රථය තුළ SOS බොත්තම් (Emergency Buttons) සවිකර ඇත.
⛔️ පරිසර හිතකාමී සහ පහත් පත්ල තාක්ෂණය (Low-Floor & Eco-Friendly)
🛑යුරෝ 6 (Euro 6) එන්ජින්: පරිසර දූෂණය අවම කිරීම සඳහා ලෝකයේ උසස්ම මට්ටමේ අවම දුම් පිටකරන Euro 6 තාක්ෂණයෙන් යුත් එන්ජින් මෙම බස් රථ සතුය
🛑Low-Floor Ramp (ස්වයංක්‍රීය බෑවුම් පද්ධති): ආබාධිත පුද්ගලයන්ගේ රෝද පුටු (Wheelchairs) සහ වැඩිහිටියන්ට පහසුවෙන් බස් රථයට ඇතුළු වීම සඳහා ස්වයංක්‍රීයව පහත් කළ හැකි පත්ලක් (Low-floor) සහ ඇද ගත හැකි බෑවුම් (Ramps) තාක්ෂණය මෙහි පවතී.
දැන් නැවතත් මෙහි අයිතිය ගැන තිබූ අවසන් කකුසත් අවසන් කර ගැනීමට අවශ්‍ය වනු ඇත. පොදු ප්‍රවාහනය නවීන කරන්න මෙට්‍රෝ සේවාව වෙනම සමාගම් ව්‍යුහයක් යටතේ ක්‍රියාත්මක කරන්න අවදානය යොමුකලේ රජයමයි. ඒ වෙනුවෙන් නිල කැබිනට් වාර්තාවක් ඉදිරිපත් කරමින් මේක ලංගමයේ අනුබද්ධ සමාගමක් කියලා පැහැදිලිව ලියල තියෙනවා.
සරලව කිව්වොත්, ලංගමය යටතේ තියෙන වෙනම සමාගමක්. වෙනම නමක් තිබ්බා කියලා රාජ්‍ය අයිතිය නැති වෙන්නේ නැති බව අද දිනයේ අණ්ඩවාතය හැදෙනකං මොර දුන්න බයි පෙරටු සෙට් එකට මතක් කරමි.

⛔දැන් ඔය සුන්බුන් ගෝත්‍රිකයො මේ දවස් වල කියෝ කියෝ යනව නේද මෙට්‍රෝ බස් ගැන දාර බොරුවක්. මෙන්න ඇත්ත. මේක පුලුවන් තරම් ශෙයා කරන්න.
✔️නොදන්නා බයි ප්‍රජාවේ දැනගැනීම පිණිස...!!!
‎"Pvt Ltd" (Private Limited) යන්නෙන් "පෞද්ගලික පුද්ගලයින් සතු සමාගමක්" යන්න අදහස් වෙන්නෙ නෑ. මෙම 'Lanka Metro Transit (Private) Limited' යනු සාමාන්‍ය පෞද්ගලික බස් සමාගමකට වඩා රජය සතු සමාගමක්; නැත්නම් අනුබද්ධ ආයතනයක්.
‎
‎ශ්‍රී ලංකා කැබිනට් මණ්ඩලය විසින් පහත කරුණු පැහැදිලිව ප්‍රකාශ කරල තියෙනවා.
‎
‎'Lanka Metro Transit (Private) Limited' සමාගම 2025 ඔක්තෝබර් 3 වන දින සංස්ථාගත කරනු ලැබුවා. එය ශ්‍රී ලංකා ගමනාගමන මණ්ඩලයේ (SLTB) අනුබද්ධ සමාගමක් ලෙස පිහිටුවනු ලැබුවා. එහි අරමුණ වන්නේ පොදු ප්‍රවාහන සේවය නවීකරණය කිරීමයි.
‎
‎රජය විසින් මෙම සමාගම සඳහා කොටස් ප්‍රාග්ධනය (equity capital) ලබා දීල තියෙනවා. එමගින් නව 'low-floor' (පහත් තට්ටුවක් සහිත) මෙට්‍රෝ බස් රථ ධාවනය කරනු ලබනවා.
‎
‎එබැවින් මෙහිදී කරුණු දෙකක් පිළිබඳව අවධානය යොමු කළ හැකිය:
‎
‎1. "Private Limited" — සමාගම් නීතිය යටතේ පවතින තත්ත්වය
‎
‎'Pvt Ltd' හෝ 'Private Limited' යන්නෙන් සමාගම් පනත යටතේ එම සමාගමේ නීතිමය ස්වභාවය විස්තර කෙරෙනවා. එයින් අදහස් වන්නේ:
‎
‎"පෞද්ගලික අයිතිවාසිකමක් ඇති සමාගමක්" යන්න නෙවෙයි.
‎
‎උදාහරණයක් ලෙස, රජයට සමාගම් පනත යටතේ සමාගමක් පිහිටුවා එහි කොටස් හිමිකර ගැනීමට හැකියාව තියෙනවා.
‎
‎2. 'Lanka Metro Transit' හි හිමිකාරිත්වය කා සතුවද?
‎
‎මෙහිදී එය SLTB හි අනුබද්ධ සමාගමක් වන අතර, ඒ නිසාම එය රාජ්‍ය අංශයේ ප්‍රවාහන ව්‍යුහයේ කොටසක් බවට පත් වෙනවා. කැබිනට් මණ්ඩල ලේඛනයේ එය විශේෂයෙන්ම ශ්‍රී ලංකා ගමනාගමන මණ්ඩලයේ අනුබද්ධ සමාගමක් ලෙස හඳුන්වා දී තියෙනවා.
‎
‎රජයේ සහාය ලබන පොදු ප්‍රවාහන සේවාවක ඔබ ගමන් කළද, ප්‍රවේශපත්‍රයේ "Lanka Metro Transit (Pvt) Ltd" ලෙස මුද්‍රණය කර ඇත්තේ ද ඒ නිසයි.
‎
‎අමාත්‍යාංශය විසින්ම 'Lanka Metro Transit (Pvt) Ltd' සඳහා වන පුරප්පාඩු ද ලැයිස්තුගත කරන්නෙත් ඒ නිසයි.
‎
‎මෙම බස් රථ රජයේ පොදු ප්‍රවාහන වැඩසටහනක කොටසක් වුවද, ඒවා මෙහෙයවන ආයතනය පෞද්ගලික සීමිත සමාගමක් (private limited company) ලෙස සංස්ථාගත කරල තියෙනවා.
⛔Metro විතරක් නෙවෙයි, රජය සතු සමාගම් (State-Owned Private Companies) තව ගොඩක් තියෙනවා.
මේ තියෙන්නේ ඒවා!
· ගුවන් සේවා සහ සංචාරක
· Airport and Aviation Services (Sri Lanka) (Pvt) Ltd
· Canowin Hotels & Spas (Pvt) Ltd
· Helanco Hotels & Spa (Pvt) Ltd
· Hotel Developers (Lanka) Limited
· Sinolanka Hotels & Spa (Pvt) Ltd
· Waters Edge Limited
· Waters Edge Recreations Limited
· Ceybank Holiday Homes (Pvt) Limited
තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණය
· Information Communication Technology Agency of Sri Lanka (Pvt) Ltd
· Lanka Government Information Infrastructure (Private) Limited
· Sri Lanka CERT (Private) Limited
බලශක්තිය
· Kumbalgamuwa Mini Hydro (Private) Limited
· Deduruoya Mini Hydro (Private) Limited
· Sri Lanka Energies (Private) Limited
· West Coast Power (Pvt) Limited
· LTL Holdings (Pvt) Ltd
· Litro Gas Terminal Lanka (Private) Limited
කෘෂිකර්මාන්තය හා ආහාර
· Ceylon Fertilizer Company Limited
· Colombo Commercial Fertilizer Ltd
· Hingurana Sugar Industries Ltd
· Kalubovitiyana Tea Factory Limited
· Milco Private Limited
· Sri Lanka Poultry Development Limited
· Sri Lanka Thriposha Limited
· Lanka Sugar Company (Pvt) Ltd
ඉදිකිරීම් හා ඉංජිනේරු
· Central Engineering Services (Private) Ltd
· Maganaguma Road Construction Equipment Company (Pvt) Ltd
· Maganaguma Emulsion Production Company (Pvt) Ltd
· Maganaguma Consultancy & Project Management Services Company (Pvt) Ltd
· Urban Investment & Development Company (Pvt) Ltd
· LRDC Services (Private) Limited
වෙනත්
· Canwill Holdings (Pvt) Ltd
· Cey-Nor Foundation Limited
· Lanka Rest Houses Limited
· Mahaweli Consultancy Bureau (Private) Limited
· Mahaweli Livestock and Agro Enterprises (Pvt) Ltd
· North Sea Limited
· Ocean View Development Private Limited
· Peliyagoda Warehouse Complex Ltd
· Selendiva Investments Limited
· Selendiva Leisure Investments Limited
· Expressway Transport (Pvt) Ltd
· Lanka Coal Company Ltd
· Lanka Electricity Company Ltd
· Shipping and Aviation Information and Research (Pvt) Ltd
· Sri Lanka Telecom
· State Resources Management Corporation
· Thomas De La Rue Lanka Ltd
· Sathosa Security and General (Private) Limited
· GSMB Technical Services (Pvt) Ltd
· Kahatagaha Graphite Lanka Ltd
· Lanka Phosphate Ltd
· Sri Lanka Climate Fund (Pvt) Ltd
· LECO Projects (Private) Limited
· Ante LECO Metering Company (Private) Limited
· Colombo Lotus Tower Management Private Limited
· Lanka Leyland (Private) Company
· BOC Management and Support Service (Pvt) Limited
· BOC Property Development and Management (Pvt) Limited
· BOC Travels (Pvt) Limited
· Trinco Petroleum Terminal (Pvt) Ltd
· The Ceylon Petroleum Storage Terminal Limited
· Mahaweli Venture Capital Company (Pvt) Ltd
· Lanka Gemological Laboratory (Pvt) Ltd
· People's Travels (Pvt) Ltd
· Helitours (Pvt) Ltd
· Mihin Lanka (Pvt) Ltd
· Asian Games (Pvt) Limited
· Commonwealth Games Hambantota 2018 (Pvt) Ltd
· Magampura Ports Management Company (Pvt) Ltd
· Techno Park Development Company (Pvt) Ltd
· Media Training Institute
· Lanka Logistics and Technologies Ltd
. Youth Services (Pvt) Limited
රජය සතු පුද්ගලික සමාගම් කියන්නේ, ශ්‍රී ලංකා රජය සියයට සියයක් හෝ බහුතර කොටස් හිමිකාරිත්වය දරන, නමුත් "පුද්ගලික සමාගමක්" ලෙස ලියාපදිංචි කර ඇති ව්‍යාපාර!
copied.

BASL හි විශ්වාසනීයත්වයේ අර්බුදය: බැඳුම්කර වංචාවේ ආධාර, JICA අරමුදල් සහ අධිකරණ ස්වාධීනත්වය උදෙසා වන සටන

BASL හි විශ්වාසනීයත්වයේ අර්බුදය: බැඳුම්කර වංචාවේ ආධාර, JICA අරමුදල් සහ අධිකරණ ස්වාධීනත්වය උදෙසා වන සටන

ශ්‍රී ලංකා නීතිඥ සංගමය (BASL) දිගු කලක් තිස්සේ තමන්ව හඳුන්වා ගත්තේ අධිකරණ ස්වාධීනත්වයේ සහ නීතියේ ආධිපත්‍යයේ නොබියව පෙනී සිටින ආරක්ෂකයා ලෙසයි. විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්‍රාම යාමේ වයස දීර්ඝ කිරීම සඳහා යෝජිත ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනවලට විරුද්ධ වෙමින්, විධායකයේ අතපෙවීම්වලින් අධිකරණය බේරා ගැනීමේ තීරණාත්මක සටනක් ලෙස එම කරුණ අර්ථකථනය කිරීමට එය කටයුතු කළේය. ඇතැම් විවේචකයන් පවසන පරිදි "කෑගසමින් සහ බැනවදිමින්" ඔවුන් ඊට දැඩි ලෙස විරෝධය දැක්වීය. කෙසේ වෙතත්, වර්ධනය වන සාක්ෂි සමුදායක් සහ එක පිට එක පැමිණි අර්බුද මාලාවක් මගින් පෙන්නුම් කරන්නේ, නීතිඥ සංගමයේ නෛතික හා මූලධර්මාත්මක පදනම ප්‍රශ්න කරවන අතරම, එහි පැහැදිලි ආත්මාර්ථකාමී හිතකාමීත්වයක් (conflict of interest) පවතින බවයි.

BASL සංගමය අධිකරණයේ අනාගතය තීරණය කිරීමට සටන් කරන අතරතුර, මූල්‍ය වංචා සහ දූෂණවලින් පිරුණු තමන්ගේම අතීතය සහ වර්තමානය සමඟ පොරබදමින් සිටී. ප්‍රකට මහ බැංකු බැඳුම්කර වංචාවට වගකිවයුත්තන්ගෙන් "ලේ තැවරුණු මුදල්" ලබා ගත් බවට නීතිඥ සංගමයට චෝදනා එල්ල වී ඇත. ජපාන ජාත්‍යන්තර සහයෝගිතා නියෝජිතායතනයේ (JICA) අරමුදල් අවභාවිත කිරීම සම්බන්ධයෙන් පරීක්ෂණ පවත්වන අතර, විශ්වාසනීයත්වයේ අර්බුදයකට මුහුණ දීම හේතුවෙන් ජාත්‍යන්තර ආධාර අත්හිටුවා ඇති අතර ජ්‍යෙෂ්ඨ නිලධාරීහු ද අපකීර්තියට පත්ව ඉල්ලා අස්වී සිටිති. මෙම අර්බුද හමුවේ, මහජනතාවට තීරණාත්මක ප්‍රශ්නයක් ඇසීමට සිදු වේ: BASL සංගමය අග්‍ර විනිශ්චයකාරවරයාට එරෙහිව දියත් කර ඇති දැඩි ප්‍රචාරණය අධිකරණ ස්වාධීනත්වය පිළිබඳ සැබෑ උනන්දුවකින් සිදුකරන්නක්ද, නැතහොත් තම තමන්ගේ දූෂණ සම්බන්ධ පරීක්ෂණ අධීක්ෂණය කළ හැකි විනිසුරුවරයෙකු ඉවත් කිරීමට දරන අතපතගෑමේ උත්සාහයක්ද?

බැඳුම්කර වංචාවෙන් ලද කැලැල් වූ ආධාර

2016 මහ බැංකු බැඳුම්කර වංචාව සමඟ ශ්‍රී ලංකා නීතිඥ සංගමයට ඇති සබැඳියාව එහි කීර්ති නාමයට තැවරුණු විශාල ලපයකි. 2016 දී BASL සංගමය විසින් මෙරට විශාලතම මූල්‍ය වංචාවේ ප්‍රධාන පාර්ශවකරුවා වූ පර්පෙචුවල් ට්‍රෙෂරීස් ලිමිටඩ් (PTL) සමාගමෙන් රුපියල් මිලියන 2.5 ක මුදලක් ලබා ගත් බව තහවුරු වූ සත්‍යයකි. අර්ජුන් ඇලෝසියස් සහ ඔහුගේ මාමණ්ඩිය වූ හිටපු මහ බැංකු අධිපති අර්ජුන මහේන්ද්‍රන් සතු මෙම සමාගම, බැඳුම්කර වෙළඳපොළ මගින් රාජ්‍යයට බිලියන ගණනක පාඩුවක් සිදු කර ඇති බව පසුව අනාවරණය විය.

එවකට BASL සභාපති නීතිඥ යූ. ආර්. ද සිල්වා එම ගනුදෙනුව සාධාරණීකරණය කරමින් කියා සිටියේ එය 2016 Law Asia සමුළුව සඳහා ලැබුණු නීත්‍යානුකූල අනුග්‍රාහකත්වයක් බවයි. එකල පර්පෙචුවල් ට්‍රෙෂරීස් සමාගම පරීක්ෂණයකට ලක්ව නොතිබූ බව ද ඔහු පැවසීය. කෙසේ වෙතත්, මෙම තර්කය දුර්වල එකකි. අදාළ විවාදාත්මක බැඳුම්කර වෙන්දේසිය 2015 අගෝස්තු වන විටත් දැඩි දේශපාලන කතාබහට ලක්වූවක් වූ අතර, COPE වැනි පාර්ලිමේන්තු කාරක සභා ඒ වන විටත් ඒ පිළිබඳ පරීක්ෂණ පවත්වමින් තිබුණි. නීති ක්ෂේත්‍රයේ ඉහළම ආයතනය ලෙස BASL සංගමය, මෙවැනි ප්‍රසිද්ධ ආන්දෝලනයකට ලක්වූ සමාගමකින් මුදල් ලබා ගැනීමේදී මීට වඩා බොහෝ සෙයින් ප්‍රවේශම් විය යුතුව තිබුණි.

මෙම මුදල් භාර ගැනීම සන්ධානයේ නෛතික හා මූලධර්මාත්මක පදනම පිරිහීමක් පෙන්නුම් කරයි. නීති ක්ෂේත්‍රය විසින් නිරාවරණය කළ යුතු දූෂිත මූල්‍ය ආයතන සමඟ මෙවැනි හිතවත්කම් පැවැත්වීම කිසිසේත් අනුමත කළ නොහැක. එවකට සිටි BASL නායකත්වය, සමුළුවක මූල්‍ය අවශ්‍යතාවලට මුල් තැන දෙමින් ආයතනයේ ගෞරවය පසෙකට දමා කැලැල් වූ මුදල් ලබා ගැනීමට සූදානම් බව ඉන් පෙන්නුම් කළේය.

JICA අරමුදල් අවභාවිත කිරීමේ අර්බුදය: "අප කියන දේ කරන්න, කරන දේ නොබලන්න"

වඩාත් මෑතකදී වාර්තා වූ ප්‍රබලම අර්බුදය වන්නේ ජපාන ජාත්‍යන්තර සහයෝගිතා නියෝජිතායතනයේ (JICA) අරමුදල් අවභාවිත කිරීමේ චෝදනාවයි. දැඩි උත්ප්‍රාසාත්මක කරුණ නම්, දූෂණයට එරෙහිව සටන් කරන බව පවසන BASL සංගමයම, දූෂණ විරෝධී ව්‍යාපෘතියකට අදාළව දූෂිත ක්‍රියාවල නිරත වූ බවට දැන් සැකයට ලක්ව තිබීමයි.

"ශ්‍රී ලංකාවේ විනිවිදභාවයෙන් යුත් සහ තරගකාරී ව්‍යාපාරික පරිසරයක් ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා වන දත්ත එකතු කිරීමේ සමීක්ෂණය – දූෂණ විරෝධී අංගය" යටතේ දූෂණ විරෝධී අධ්‍යයනයක් සහ වැඩමුළු පැවැත්වීම සඳහා JICA ආයතනය විසින් BASL සංගමයට රුපියල් මිලියන 21 ක ප්‍රදානයක් ලබා දී තිබුණි. එය ජපන් විශේෂඥයින් සහ ශ්‍රී ලාංකික නීති ක්ෂේත්‍රය අතර සහයෝගිතාවයෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ අල්ලස සහ දූෂණයට එරෙහි සටනට සහාය වීම සඳහාම වෙන් කරන ලද්දකි.

කෙසේ වෙතත්, අදාළ අරමුදල්වලින් වැඩි ප්‍රමාණයක් — රුපියල් මිලියන 19 ක් දක්වා — ව්‍යාපෘති කණ්ඩායමේ සිටි BASL සාමාජිකයින් පස් දෙනෙකුගේ පෞද්ගලික ගිණුම්වලට බැර කර ඇති බව අනාවරණය වීමත් සමඟ විශාල අර්බුදයක් නිර්මාණය විය. මුදල් ලබා ගත් පිරිස අතර BASL හි ඉහළම නිලධාරීහු සිටියහ: කෞෂල්‍ය නවරත්න (එවකට සභාපති, ජනාධිපති නීතිඥ), නලින්ද ඉන්දතිස්ස (එවකට නියෝජ්‍ය සභාපති, ජනාධිපති නීතිඥ), ශවීන්ද්‍ර ප්‍රනාන්දු (හිටපු නියෝජ්‍ය සභාපති), නුවන්ත ද අල්විස් සහ රශ්මි ඉන්දතිස්ස (නලින්ද ඉන්දතිස්සගේ ලේලිය).

නීතිඥ කවුන්සිලයේ හෝ විධායක සභාවේ අනුමැතියකින් තොරව මෙම ව්‍යාපෘතිය භාරගෙන මුදල් ගෙවීම් සිදු කළේ මන්දැයි ප්‍රශ්න කරමින් BASL විධායක සභාවේ ජ්‍යෙෂ්ඨ සාමාජිකයෝ ඊට එරෙහිව කරුණු දැක්වූහ. එහි පැවති විනිවිදභාවයේ හිඟකම අති මහත්ය. එල්ල වූ චෝදනා පරීක්ෂා කිරීම සඳහා ජ්‍යෙෂ්ඨ ජනාධිපති නීතිඥවරුන් පස් දෙනෙකුගෙන් යුත් කමිටුවක් පත් කිරීමට නීතිඥ කවුන්සිලයට සිදු විය.

පරීක්ෂණ සහ ප්‍රතිඵල: ඉල්ලා අස්වීම් සහ ජාත්‍යන්තර අවධානය

ආචාර්ය ෆායිස් මුස්තාපා (ජනාධිපති නීතිඥ) මහතාගේ ප්‍රධානත්වයෙන් යුත් පරීක්ෂණ කමිටුව නිගමනය කළේ, එවකට සභාපති කෞෂල්‍ය නවරත්න මහතා ගිවිසුම සහ ගෙවීම් සම්බන්ධයෙන් "විනිවිදභාවයෙන් කටයුතු කිරීමට අපොහොසත් වී ඇති" අතර සභාපතිවරයා ලෙස ඔහු කෙරෙහි තැබූ විශ්වාසය කඩ කර ඇති බවයි. නියෝජ්‍ය සභාපති ලෙස නලින්ද ඉන්දතිස්ස මහතා ද මෙම ක්‍රියාවලිය සම්බන්ධයෙන් නිසි අධීක්ෂණයක් සිදු කිරීමට අපොහොසත් වී ඇති බව කමිටුව නිගමනය කළේය.

මෙහි ප්‍රතිඵලය දැඩි හා ක්ෂණික විය. නීතිඥ කවුන්සිලය ඓතිහාසික තීරණයක් ගනිමින්, කෞෂල්‍ය නවරත්න මහතාගෙන් ධුරයෙන් ඉල්ලා අස්වන ලෙස නිල වශයෙන් ඉල්ලා සිටින යෝජනාවක් සම්මත කළේය. එල්ල වූ බලපෑම හමුවේ, නවරත්න මහතා 2024 සැප්තැම්බර් මාසයේදී BASL සභාපති ධුරයෙන් ඉල්ලා අස්විය. නලින්ද ඉන්දතිස්ස මහතා ද නියෝජ්‍ය සභාපති ධුරයෙන් ඉල්ලා අස්විය. BASL සංගමයේ විශාලතම සහ ප්‍රමුඛතම ප්‍රාදේශීය ශාඛාව වන කොළඹ නීතිඥ සංගමය, අදාළ නිලධාරීන්ට වහාම ඉල්ලා අස්වන ලෙස බල කරමින් ඊට පෙරම යෝජනාවක් සම්මත කර තිබුණි.

මෙම අර්බුදය දැඩි ජාත්‍යන්තර බලපෑමක් ද ඇති කළේය. පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය සංගම් සහ තානාපති කාර්යාල කිහිපයක් BASL වෙත ලබා දෙන අරමුදල් අත්හිටුවීමට හෝ නැවත පරීක්ෂා කිරීමට කටයුතු කර ඇති බව වාර්තා වේ. තවද, BASL නිලධාරීන්ට රටවල් කිහිපයක වීසා ලබා ගැනීමේ ගැටලු මතුව ඇති බවට ද වාර්තා පළ වූ අතර, එය ජාත්‍යන්තර පාර්ශවයන් මෙම සංගමය මූල්‍ය දූෂණ අවදානමක් ලෙස සලකන බවට ලැබුණු පැහැදිලි සංඥාවකි. ජපන් අපරාධ පරීක්ෂකයින් ද තමන් ලබා දුන් ආධාර අවභාවිත වීම පිළිබඳව පරීක්ෂණ පවත්වන අතර, ජපන් පාර්ලිමේන්තුවේ (Diet) මන්ත්‍රීවරයෙකු විසින් ද මෙම පටලැවිල්ල ඉදිරිපත් කරන ලදී. JICA නියෝජිතයෙකු ප්‍රකාශ කළේ BASL සමඟ වූ ගිවිසුම සහ ගෙවීම් ඔවුන්ගේ ප්‍රසම්පාදන රීතිවලට අනුව සිදු කර අවසන් කළ නමුත්, අභ්‍යන්තරව සිදු වූ දේ සම්බන්ධයෙන් නිදහසට කරුණු කීමට තමන්ට නොහැකි බවයි.

"BMW අර්බුදය" සහ පාරදෘශ්‍යභාවයක් නොමැති සංස්කෘතිය

මෙම කනස්සල්ල තවත් වැඩි කරමින්, "BMW අර්බුදය" ලෙස හඳුන්වන සිදුවීම ද BASL සංගමය තුළ පවතින මූල්‍ය කළමනාකරණයේ ගැටලු පෙන්නුම් කරයි. බැඳුම්කර වංචාවේ ආධාර, JICA අරමුදල් අවභාවිතය සහ BMW සිදුවීම යන මෙම සිදුවීම්, හුදකලා සිදුවීම් නොව සංගමයේ නායකත්වය තුළ පවතින විනිවිදභාවයකින් තොර සහ වගවීමක් නැති සංස්කෘතියක ප්‍රතිඵල බව පැහැදිලි වේ.

විශ්‍රාම යෑමේ වයස පිළිබඳ විවාදයේ කුහකත්වය 

මෙය අපව වර්තමාන දේශපාලන අර්බුදය වෙත යොමු කරයි. ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයේ සහ අභියාචනාධිකරණයේ විනිසුරුවරුන්ගේ විශ්‍රාම යෑමේ වයස දීර්ඝ කිරීම සඳහා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සංශෝධනය කිරීමට රජය දරන උත්සාහයට එරෙහිව BASL සංගමය පෙරමුණ ගෙන සිටී. සංගමයේ නායකත්වය මෙය අධිකරණ ස්වාධීනත්වයට එල්ල වූ දැඩි තර්ජනයක් ලෙස හඳුන්වමින් විධායකයේ බලපෑමෙන් අධිකරණය සුරැකීමේ අවශ්‍යතාව ගැන හඬ නඟයි.

කෙසේ වෙතත්, මූල්‍ය වංචා සම්බන්ධයෙන් තම නායකත්වයම පැටලී සිටින පසුබිමක, මෙම ව්‍යාපාරයේ වේලාව සහ පදනම පිළිබඳව BASL හි අභිප්‍රායන් ගැන බරපතල ප්‍රශ්න මතුවේ. වත්මන් අග්‍ර විනිශ්චයකාර තුමාට  ඔහුගේ වත්මන් විශ්‍රාමික දිනයෙන් ඔබ්බට ධුරයේ රැඳී සිටීමට ඉඩ සලසන මෙම යෝජිත ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයට එරෙහිව BASL දියත් කර ඇති ප්‍රචාරණය, ඇතැම් විපක්ෂ දේශපාලනඥයන් සහ නීති ක්ෂේත්‍රයේ සාමාජිකයින් විසින් පුද්ගලිකව අග්‍ර විනිශ්චයකාරවරයා ඉලක්ක කරගත් එකක් ලෙස දැකගත හැක.

නීතිඥ ජගත් අබේනායක වැනි ඇතැම් BASL සාමාජිකයින් ඇතුළු විවේචකයින්, අග්‍ර විනිශ්චයකාරවරයාට එල්ල වන පෞද්ගලික ප්‍රහාර හමුවේ සංගමය දක්වන නිහඬතාව ප්‍රශ්න කර ඇත. මෙලෙස තෝරාගත් කරුණු ගැන පමණක් උද්ඝෝෂණය කිරීම දැඩි සැකයකට කරුණකි. ස්වාධීන විනිසුරුවරයෙකුට පෞද්ගලිකව ප්‍රහාර එල්ල වන විට, ප්‍රතිපත්තිමය එකඟ නොවීම් කෙසේ වෙතත්, අධිකරණය ආරක්ෂා කිරීම BASL හි වගකීමකි. අබේනායක මහතා සිය ලිපියෙන් පෙන්වා දුන් පරිදි, BASL සාමාජිකයින් දේශපාලන ව්‍යාපාරයට සක්‍රීයව සහභාගී වන අතරම මෙම කාරණයේදී නිහඬව සිටීමට BASL ගත් තීරණය, "BASL සංගමය අදාළ ප්‍රකාශ අනුමත කරන බවට හෝ ඊට එකඟ වන බවට බරපතල සැකයක්" ඇති කරයි.

සැකයට ලක්වූ අභිප්‍රායයන්: BASL උත්සාහ කරන්නේ තමන්ගේ වැරදිවලින් ගැලවීමටද?

මෙය මහජනතාව අවධානය යොමු කළ යුතු ප්‍රධාන ප්‍රශ්නය වෙත අපව යොමු කරයි: අග්‍ර විනිශ්චයකාරවරයාට එරෙහි BASL සංගමයේ සටන අධිකරණ ස්වාධීනත්වය උදෙසා කෙරෙන සැබෑ එකක්ද, නැතහොත් තමන් කළ වැරදිවලින් ගැලවීමට දරන අතපතගෑමේ උත්සාහයක්ද?

BASL සංගමය දැනට පසුවේ දැඩි පීඩනයකය. එහි නායකත්වය මහජන දූෂණ අර්බුදයකට පැටලී සිටී. ජපන් බලධාරීන්ගේ පරීක්ෂණවලට ලක්ව ඇති අතර ජාත්‍යන්තර පාර්ශවයන්ගේ ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට ලක්ව ඇත. එහි කීර්ති නාමය සම්පූර්ණයෙන්ම බිඳ වැටී ඇත. මෙවැනි පසුබිමක, දූෂණයට එරෙහිව කටයුතු කරන අධිකරණ පද්ධතියක් මෙහෙයවන අග්‍ර විනිශ්චයකාරවරයෙකු සිටීම ඔවුන්ට විශාල තර්ජනයක් විය හැක.

දූෂණ අර්බුදවලට ලක්වූ නීතිමය ආයතන පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර පූර්වාදර්ශ

ප්‍රමුඛ නීතිමය ආයතනයක් මූල්‍ය වංචාවකට මුහුණ දීම සහ පසුව බලතල පිළිබඳ අර්බුදයකට ලක්වීම ජාත්‍යන්තරව ද සිදුවී ඇත. නීති ක්ෂේත්‍රය තුළ සිදු වූ මෙවැනි වෘත්තීය නාස්තීන් සහ දූෂණ පිළිබඳ උදාහරණ දෙස බැලීමෙන් BASL හි වත්මන් තත්ත්වය සහ එහි පවතින බරපතලකම තේරුම් ගැනීමට උපකාරී වේ.

ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණයේ (ICC) පැමිණිලිකරුගේ වැඩ තහනම් කිරීම (2026): පැහැදිලි උදාහරණයක් ලෙස, ජාත්‍යන්තර අපරාධ අධිකරණයේ ප්‍රධාන පැමිණිලිකරු කරීම් ఖාන් (Karim Khan) මහතාගේ බ්‍රිතාන්‍ය නීතිඥභාවය 2026 දී තාවකාලිකව තහනම් කරන ලද්දේ, එහි අධීක්ෂණ මණ්ඩලය විසින් ඔහු "බරපතල වෘත්තීය නාස්තියක" නිරත වී ඇති බව සොයා ගැනීමෙන් පසුවය. කාන්තා කාර්ය මණ්ඩල සාමාජිකාවක් සමඟ පැවැත්වූ නුසුදුසු සබඳතාවයක් පිළිබඳ චෝදනා මෙයට හේතු වූ අතර, එමගින් ඔහුව නිල රාජකාරිවලින් ඉවත් කිරීමට සහ ස්ථිරවම තහනම් කිරීමට නිර්දේශ විය. මෙම සිදුවීමෙන් පෙනී යන්නේ ඉහළම නීති නිලධාරීන් පවා වගවීමට යටත් වන බවත්, බරපතල වැරදි හමුවේ තමන්ගේම සාමාජිකයන්ට එරෙහිව පියවර ගැනීමට නීති ක්ෂේත්‍රයට හැකියාව ඇති බවත්ය. ජාත්‍යන්තරව බලගතු පුද්ගලයෙකු වන ICC පැමිණිලිකරුගේ වැඩ තහනම් කිරීම මගින් පෙනී යන්නේ, නීති සංගමයක් චෝදනා කරන්නා මෙන්ම චෝදනා ලබන්නා ද විය හැකි බවත්, ඊට බරපතල වෘත්තීය ප්‍රතිඵල අත්විය හැකි බවත්ය.

Bigmotor සමාගමේ මූල්‍ය බිඳවැටීම (2024): නීති සංගමයක් නොවූවත්, ජපානයේ භාවිත කළ කාර් අලෙවි කරන Bigmotor (BM) සමාගම 2024 දෙසැම්බර් මාසයේදී සිවිල් පුනරුත්ථාපනය සඳහා ඉල්ලුම් කිරීම, මූල්‍ය හා මෙහෙයුම් බිඳවැටීම පිළිබඳ ප්‍රබල උදාහරණයකි. වංචනික අලුත්වැඩියා ක්‍රම හේතුවෙන් සමාගමට යෙන් බිලියන 80 කට ආසන්න (ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 540 ක් පමණ) දැවැන්ත ණය බරකට මුහුණ දීමට සිදු විය. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ව්‍යාපාරය බිඳ වැටුණු අතර විපතට පත්වූවන්ට වන්දි ගෙවීමට සිදු විය. පද්ධතිමය වැරදි මගින් ආයතනයක මූල්‍යමය බිඳවැටීම සහ නෛතික අවදානම සිදුවන ආකාරය මින් මනාව පැහැදිලි වේ. ජාත්‍යන්තර අරමුදල් අත්හිටුවා ඇති සහ නෛතික පියවරවලට මුහුණ දී සිටින BASL සංගමයට ද මෙවැනි මූල්‍ය හා කීර්තිනාම බිඳවැටීමක අවදානම සැබවින්ම පවතී.

අර්බුදකාරී අතීතය  BASL හි සාධාරණත්වයේ භූමිකාවට තර්ජනයක් 

ශ්‍රී ලංකා නීතිඥ සංගමය දැනට සිටින්නේ තීරණාත්මක සන්ධිස්ථානයකය. එය ස්වකීය පටහැනි හැසිරීම් හේතුවෙන් තමන්ගේම විශ්වාසනීයත්වය නැති කර ගනිමින් සිටින ආයතනයකි.

එක් පසෙකින්, එය අධිකරණය කෙරෙහි විධායකයේ බලපෑමට එරෙහිව සටන් කරමින් අධිකරණ ස්වාධීනත්වයේ ආරක්ෂකයා ලෙස පෙනී සිටී. අනික් පසින්, එය සිය අභ්‍යන්තරය තුළ විනිවිදභාවය සහ මූලධර්මාත්මක හැසිරීම සම්පූර්ණයෙන්ම අමතක කර දමා ඇත. එය කැලැල් වූ මුදල් ලබාගෙන ඇත, දූෂණ විරෝධී කටයුතුවලට දුන් ආධාර අවභාවිත කර ඇති බවට චෝදනා ලබා ඇත, සහ දැන් ජාත්‍යන්තර වශයෙන් සැකයට ලක්ව ඇත.

තමන්ගේම නිවස ගිනි ගනිමින් පවතින විට BASL සංගමයට සාධාරණත්වයේ ආරක්ෂකයා ලෙස පෙනී සිටිය නොහැක. පිළිතුරු ඉල්ලා සිටීමට මහජනතාවට අයිතියක් ඇත. සංගමයේ නායකත්වය ඉදිරියට පැමිණ පහත කරුණු පැහැදිලි කළ යුතුය:

  • පර්පෙචුවල් ට්‍රෙෂරීස් සමාගමෙන් මුදල් ලබා ගත්තේ මන්ද සහ අතීතයේ ලැබුණු සියලුම ආධාර පිළිබඳ පූර්ණ සමාලෝචනයක් සිදු කර ඇත්ද යන්න.

  • අවභාවිත වූ JICA අරමුදල් අය කර ගැනීමට සහ ඊට වගකිවයුත්තන්ට දඬුවම් දීමට ගෙන ඇති සාධනීය පියවර මොනවාද යන්න.

  • BMW අර්බුදය සහ අනෙකුත් මූල්‍ය අක්‍රමිකතා පිළිබඳ පරීක්ෂණවල විනිවිදභාවයක් නැත්තේ මන්ද යන්න.

වඩාත්ම වැදගත් කරුණ නම්, අධිකරණ විශ්‍රාමික වයස පිළිබඳ විවාදයේදී BASL හි සැබෑ අභිප්‍රාය කුමක්දැයි මහජනතාව සහ නීති ක්ෂේත්‍රය ප්‍රශ්න කළ යුතුය. මෙය අග්‍ර විනිශ්චයකාරවරයාට එරෙහි පෞද්ගලික සටනක් කර ගැනීමෙන්, BASL සංගමය ව්‍යවස්ථාවේ ආරක්ෂකයා ලෙස නොව, සිය නායකත්වය වගවීමෙන් බේරා ගැනීමට උත්සාහ කරන ආත්මාර්ථකාමී කණ්ඩායමක් ලෙස පෙනී යාමේ දැඩි අවදානමක් පවතී. තමන්ම නෛතික හා මූල්‍ය අර්බුදවල සිටින අවස්ථාවක මෙවැනි ව්‍යාපාරයක් දියත් කිරීම, අධිකරණ ස්වාධීනත්වය වෙනුවෙන් කරන ඔවුන්ගේ ප්‍රකාශයන් හිස් වචන බවට පත් කරයි.

BASL සංගමයට සිය විශ්වාසනීයත්වය නැවත ලබා ගැනීමට අවශ්‍ය නම්, එය සිය අභ්‍යන්තර කටයුතු පිරිසිදු කරගන්නවා පමණක් නොව, අධිකරණය වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම තමන්ගේ වැරදි වසා ගැනීමේ පලිහක් නොවන බව තහවුරු කළ යුතුය. මහජනතාව මෙය ඉල්ලා සිටිය යුතුය. ශ්‍රී ලංකාවේ නීතියේ ආධිපත්‍යයේ අනාගතය රැඳී තිබෙන්නේ එහි ආරක්ෂකයින්ගේ වගවීම මතය. එම ආරක්ෂකයින්ම දූෂිත වී ඇත්නම්, ඔවුන් ආරක්ෂා කිරීමට යන ආයතනය ද පවතින්නේ දැඩි අවදානමකය.

උපුටා ගැනීමකි . 

https://www.colombowire.com/2026/08/basls-credibility-crisis-bond-scam.html

සමාජවාදයේ තෙවැනි රැල්ල



 පහත පලවන්නේ චීන ජාතික මාක්ස්වාදී ශාස්ත්‍රඥයෙක් වන යැංග් පිංග් විසින් රචිත ‘The Third Wave of Socialism’ නම් රචනාවේ සිංහල පරිවර්තනයයි. මෙය 2021 වර්ෂයේදී, ඉංග්‍රීසි බසින් පළ වන වාර ප්‍රකාශනයක් වන වෙන්-හුවා සොං-හං (Wenhua Zongheng) සගරාවේ පලවූ රචනයකි. චීනයේ ආර්ථික සංවර්ධන මාවත පිලිබඳ දක්ෂිණාංශික අදහස් දරන අය වගේම, වාමාංශික අදහස් දරන අය අතරත් ප්‍රචලිත අදහස වන්නේ 1978 ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ සිදු කිරීමෙන් පසුව එරට ධනවාදී රටක් බවට පත්වූ බවයි. ලිබරල් ශාස්ත්‍රඥයන්ට අනුව චීනයේ ආර්ථික සංවර්ධනය නිදහස් වෙලඳපොල ක්‍රමයේ මහිමය පිලිබිඹු කරන සාර්ථකත්වයේ කථාවකි (success story). ඇතැම් වාමාංශිකයන්ට, එය පාවාදීමේ හා පරිහාණියේ කථාවකි.

චීනයේ ආර්ථික සංවර්ධන මාවත චීනය ; එරට කොමියුනිස්ට් පක්ෂය, වාමාංශික බුද්ධිමතුන් ආදීන් අර්ථකථනය කරන්නේ කෙසේද? මෑතක් වන‍ තෙක්, මෙය බාහිරට එතරම් ප්‍රක්ෂේපනය වූයේ නැත. මාක්ස්වාදය, සමාජවාදය ආදිය ගැන එරට සිදුවන සංවාදය අපට ආගන්තුක වීමට ප්‍රධානතම හේතුව නම් භාෂා ප්‍රශ්නයයි ; මෙම සාහිත්‍යය ඉංග්‍රීසි බසට පරිවර්තනය වූයේ අඩුවෙනි. මෑතක සිට මෙම අදහස් ඉංග්‍රීසි බසින් සන්නිවේදනය කිරීමේ යම් උත්සාහයක් ඇත. මෙම අදහස් ගැන දැනගැනීම අපිට වැදගත් වන්නේ, ඒවා සියල්ලට එකග විය යුතු නිසා නොවේ ; සමකාලීන ලෝකයේ සමාජවාදය පිලිබඳ තිබෙන සජීවී සංවාදය සම්බන්ධව ගත්විට, චීනයේ පවතින වාද විවාද යනු මග හැර යා නොහැකි සම්ප්‍රදායකි. ගෝලීය දකුණේ අඩු දියුණු රටක, සමාජවාදී නැඹුරුව සහිත ආණ්ඩුවක් බලයට පත්වන විට, ස්වාධීන සංවර්ධන මාවතක් ඇති කරගැන්ම සඳහා අනුගමනය කළ යුතු ක්‍රමවේද ගැන වැදගත් අන්තර්දෘෂ්ටීන් මේ සංවාදය තුල අන්තර්ගතව ඇත.
***
සමාජවාදයේ තෙවැනි රැල්ල - යැංග් පිංග්
2008 ලෝක මූල්‍ය අර්බුදය සහ කෝවිඩ්-19 ගෝලීය වසංගත තත්වය විසින් පෙන්වා දුන් වැදගත් කරුණක් වන්නේ ධනවාදය බලවත් අර්බුදයකට මුහුණ දී සිටින බවයි. ගෝලීය ආර්ථිකය දීර්ඝකාලීන එක තැන් පල්වීමක් හා පරිහාණියකට මුහුණ දී සිටී ; පැතිරී ගිය විරැකියාව, ඇති-නැති පරතරයේ බරපතලකම, අධික ණය බර හා වත්කම් බුබුලු නිර්මාණය වීම යනාදිය මෙම පරිහාණියේ ලක්ෂණ වෙති. අවාසනාවන්ත ලෙස, මෙම අර්බුදය විසාල වශයෙන් මනුශ්‍ය ජීවිත අහිමිවීම සමගත් සම්බන්ධය. ගෝලීය ධනවාදය මුහුණ දී සිටින වත්මන් අර්බුදය යනු මහා අවපාතය (1929-1933) යුගයට පසු එලැඹි ප්‍රධානතම අර්බුදයයි.
මෙම අර්බුදයත් සමග, ධනවාදයේ සීමාවන් - වෙලඳපොල, තාක්ෂණික හා පාරිසරික යන සියලු අංශවල මනා ලෙස විද්‍යාමාන වී ඇත. පලමුව, අලුත් වෙලඳපොලවල් හා ලාභ ඉපැයිය හැකි මූලාශ්‍ර හිග වෙමින් පවතී. ප්‍රාග්ධන සමුච්චනය සඳහා වූ පෙලඹුම දුර්වල වෙමින් ඇත. දෙවනුව, අර්බුදය නිසා උත්පාදිත, තාක්ෂණ නවෝත්පාදනවල වැඩීමක් තිබුණත්, ඒවාවල ප්‍රතිලාභ එන්න එන්නම සුලු පිරිසක් අත සංකේන්ද්‍රණය වෙමින් ඇත. බහුතරයක් වන ජනතාව ධනවාදී පද්ධතිය තුළ ආන්තික කිරීමෙහිලා මෙම තාක්ෂණික නවෝත්පාදන හේතු වෙමින් පවතී. තෙවනුව, පෘථිවියේ පරිසර පද්ධතියට ධනවාදී නිෂ්පාදන මාදිලිය සහ ජීවන රටාව විසින් ඇති කළ පීඩනය තවදුරටත් දරාගෙන සිටිය නොහැක. ලෝක‍යේ පාරිසරික ශක්‍යතාවය එහි සීමාව වෙත ලගා වී ඇත.
මෙහි තේරුම තමයි ධනවාදී අර්බුදය විසඳීමට සාම්ප්‍රදායිකව යොදාගත් ක්‍රමවේද වත්මන් අර්බුදයේ සන්දර්භය තුළ අසාර්ථක වී ඇත බව. නව ලිබරල්වාදයේ දශක හතරකට පසුව, ධනවාදී ආණ්ඩු සමාජ වියදම් පිලිබඳ අර්බුදයකට මුහුණ දී සිටී. පෞද්ගලික ප්‍රාග්ධනය උත්තේජනය කිරීම සඳහා වැඩි වැඩියෙන් ව්‍යුහාත්මක ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ කිරීම සඳහා වන තෙරපුම සහ අවම සමාජ සුබසාධන මට්ටම් පවත්වා ගැන්ම අතර ප්‍රතිවිරෝධයක් ජනිත වී ඇත. ප්‍රමාණාත්මක ලිහිල් කිරීමේ මූල්‍ය ප්‍රතිපත්ති නිසා විශාල වත්කම් බුබුලු හා ණය චක්‍ර නිර්මාණය වී තිබේ. මෙහි ප්‍රතිඵල ලෙස, මෙම අර්බුද යුගයේ දැවැන්ත ධන අසමානතාවයක් හටගෙන ඇත.
මෙම පසුබිම තුළ, පලමු ලෝක යුද්ධය හා දෙවැනි ලෝක යුද්ධය අතර වූ යුගය තුළ ගෝලීය ධනවාදී භූතලය සංලක්ෂිත කළ බොහෝ ලක්ෂණ යලි මතු වෙමින් තිබෙන ආකාරය දැකගත හැක ; මේ අතර ජනප්‍රියවාදය, මිලිටරිවාදය හා ෆැසිස්ට්වාදය නැගී ඒම, අභ්‍යන්තර සමාජ විභේදනය තවත් තීව්‍ර වීම, ජාතීන් අතර සතුරුකම සහ තරගය උග්‍ර වීම සහ ප්‍රති-ගෝලීයකරණ හා කඳවුරු දේශපාලනය බලවත් වීම යනාදී ලක්ෂණ ප්‍රමුඛ වෙයි. ජාත්‍යන්තර වශයෙන් වන ආතතීන් වැඩි වන තරමට, අලුත් ගෝලීය යුද්ධයක අනතුර ද වැඩෙමින් ඇත.
අර්බුද නිසා යුද්ධ ඇති වෙයි, යුද්ධ විප්ලව වෙත මග පාදයි. මෙය ගෝලීය ධනවාදී පද්ධතියේ ඉතිහාසය තුළ යලි යලිත් දක්නට ලැබෙන ලක්ෂණයකි. විසි එක් වන සියවසේ තෙවැනි දශකය තුළ, මෙම දැවැන්ත අර්බුදයේ පසුබිම යටතේ විශාල ප්‍රතිසංස්කරණයකට ලක්වෙමින්, මෙම අර්බුදය අතික්‍රමණය කරගැන්මට ධනවාදය සමත් වනු ඇද්ද? එසේ නැතිනම්, මේ වූ කලී එහි අවසානය සලකුණු කරන, ධනවාදයේ ‘චර්නොබිල් මොහොතද?’. ඉතිහාසය යලි වතාවක් තීරණාත්මක මංසන්ධියකට එලැඹ සිටී.
සමාජවාදයේ රැළි තුන
ධනවාදය පිලිබඳ විවාරයක් සහ ව්‍යාපාරයක් ලෙස, සමාජවාදය යනු සෑම විටම ධනවාදයට සමගාමී ලෙස පිහිටි එකකි. එය ධනවාදයට එරෙහි බලවත් ප්‍රතිබලයක් ලෙස ක්‍රියාකළ අතර ධනවාදය අතික්‍රමණය කිරීමට, විස්ථාපනය කිරීමට පුලුවන් විකල්ප මාවත් කව‍රේදැ’යි නිරන්තර ගවේෂණයක යෙදුණේය.
පළමු ජාත්‍යන්තරය (1864-1876) පිහිටවූ අවස්ථාවේ සිට ගත්කල, ගෝලීය සමාජවාදී ව්‍යාපාරය ප්‍රධාන රැළි තුනක් ඔස්සේ ගමන් කොට ඇත.
පලමු රැල්ල දහනම වන සියවසේ යුරෝපය තුළ ඇති විය. ඒ යුරෝපීය කම්කරු ව්‍යාපාරය පැවැත්ම පිලිබඳ තත්වයක සිට ස්ව-සවිඥානයේ තත්වය දක්වා ක්‍රමානුකූලව පරිවර්තනය වෙමින් සිටි අවධියේය. මාක්ස්වාදයේ බිහිවීම, ජාත්‍යන්තර කම්කරු සංවිධාන ඇති වීම, 1871 පැරිස් කොමියුනය බඳු සමාජවාදී විප්ලවයක් දියත් කිරීම සඳහා වූ මුල්කාලීන ව්‍යායාමයන්ගෙන් මෙම යුගය සංලක්ෂිත විය. සමාජවාදයේ මෙම පළමු රැල්ල විසින් කම්කරු පන්තියේ දේශපාලන අවදි වීම සලකුණු කළේය. රටවල් ගණනාවක, කම්කරු පාන්තික දේශපාලන පක්ෂවල බිහිවීම මේ යුගයේ සිදුවිය. එහෙත්, මෙම අවධිය තුළ සමාජවාදී රාජ්‍යයක ආකෘතිය යථාර්තයක් වූයේ නැත.
දෙවැනි රැල්ල පලමු ලෝක යුද්ධය අවසාන වීමත්, 1917 ඔක්තොම්බර් විප්ලවය ජයගැනීමත් සමග ආරම්භ වූ අතර 1989 සිට 1991 දක්වා වූ කාලය තුළ සෝවියට් සංගමය සහ නැගෙනහිර යුරෝපයේ කොමියුනිස්ට් රාජ්‍යයන් බිඳ වැටීම දක්වා පැවතියේය. ලෝකය පුරාවට, සමාජවාදී රාජ්‍යයන් ගණනාවක් පැන නැංගේය. සෝවියට් දේශයෙන් ආරම්භ වූ මෙම ප්‍රවණතාවය, දෙවැනි ලෝක යුද්ධයෙන් පසුව චීනය, කියුබාව, කොරියාව, වියට්නාමය හා වෙනත් රටවල් වෙත පැතිරී ගියේය. මේ රටවල සමස්තය සමාජවාදී කඳවුර සංයුක්ත කළේය. මෙම රාජ්‍ය පද්ධතියට අමතරව, සීතල යුද්ධ සමය තුළ ආසියාව, අප්‍රිකාව හා ලතින් ඇමරිකාව යන මහාද්වීපවල ඇති වූ ජාතික විමුක්ති ව්‍යාපාර තුළ අන්තර්ජාතික සමාජවාදී ව්‍යාපාරයේ විශාල කොටසක් සංවිධානය විය. මේ ව්‍යාපාර බොහොමයක් සමාජවාදී ලෙස තමුන්ව හඳුන්වාගත්තේය. නැතිනම්, එම අදහස්වල ආභාෂය ලැබීය.
මේ අනුව පුලුල් ලෙස ව්‍යාප්ත වූ රාජ්‍ය අයිතිය සහ ආර්ථික සැලසුම්කරණය යන ලක්ෂණවලින් යුක්ත සමාජවාදී රාජ්‍ය ආකෘතියේ පැන නැගීම, සහ ජාතික විමුක්ති ව්‍යාපාරවල නැගීම යන ගතිකයන්ගෙන් සමාජවාදයේ දෙවැනි රැල්ල සංයුක්ත වී යැයි කිව හැක. සීතල යුද්ධය අවසාන වීමත් සමග සමාජවාදය දැවැන්ත ගෝලීය පසුබෑමකට හසුවිය. චීනය 1970 දශකයේ අග භාගයේ දියත් කළ ප්‍රතිසංස්කරණ හා විවෘතකරණ ක්‍රියාවලියට පසුව ආරම්භ වූ තුන්වන රැල්ල සෝවියට් සංගමයේ බිඳ වැටීම හා නැගෙනහිර යුරෝපයේ කොමියුනිස්ට් රාජ්‍යයන්ගේ වැටීම අබිබවා සිටියේය. ලෝකය පුරාවට සමාජවාදය අතිශය දුබල වූ පසුබිමක වුව, චීනය සමාජවාදය වෙත කැපවී උන් අතර ඒ අතරම ප්‍රතිසංස්කරණය සහ විවෘතකරණය යන ප්‍රතිපත්ති අනුගමනය කළේය. මෙය චීන ලක්ෂණ සහිත සමාජවාදය ලෙස හඳුන්වන ලද මාවත බිහිවීමෙහිලා හේතු විය. චීන ලක්ෂණ සහිත සමාජවාදයේ ප්‍රධාන ලක්ෂණය වන්නේ සමාජවාදී ක්‍රමයක් තුළට වෙලඳපාල ආර්ථිකය බද්ධ කරගැන්මයි. මෙය ක්‍රමානුකූලව, සමාජවාදී වෙලඳපොල ආර්ථිකයක පැන නැගීම සලකුණු කළේය.
අද වනවිට, සීතල යුද්ධයේ නිමාවෙන් දශක තුනකට පසුව, චීන ලක්ෂණ සහිත සමාජවාදය වේගවත් නැගීමක් පෙන්නුම් කරනු ලබන අතර ලෝක පර්යාය සහ මනුශ්‍යත්වයේ අනාගතය යලි හැඩගස්වන තීරණාත්මක බලවේගයක් බවට පත්ව ඇත. සමාජවාදයේ මෙම රැල්ල තවමත් පවතින්නේ එහි ආරම්භක අවධියේය. කෙසේ වෙතත්, එය මේ වනවිට ගෝලීය මට්ටමින් අවධානය දිනාගෙන ඇති අතර, ස්වාධීන සංවර්ධන මාවතක් අපේක්ෂා කරන රටවල් වෙත අලුත් අවස්ථා නිර්මාණය කොට දෙමින්, ධනවාදය විසින් ‘ඉතිහාසය අවසන් කොට ඇති බවට’ ප්‍රකාශ කරන අය වෙත ප්‍රබල අභියෝගයක් එමගින් ඉදිරිපත් කොට ඇත.
දෙවැනි සමාජවාදී රැල්ලේ සීමා
වත්මන් යථාර්තය සහ සමාජවාදයේ තෙවන රැල්ලේ අනාගත විභවය පිලිබඳ සාකච්ඡා කිරීමට පෙර, අප දෙවන සමාජවාදී රැල්ල සහ එහි පසුබැස්මට හේතු වූ සාධක සමාලෝචනය කල යුතු වෙමු. 1917 ඔක්තොම්බර් විප්ලවය සහ 1949 චීන විප්ලවය සමග සමාජවාදය ලෝකය පුරා ව්‍යාප්ත විය. දෙවැනි ලෝක යුද්ධයෙන් පසු එලැඹි දශකවල ධනවාදී ලෝක පද්ධතිය පැවැතියේ අස්ථිර අඩියකය. සමාජවාදය ගෝලීයව ව්‍යාප්ත වන විට, සමාජවාදී රටවල් පුලුල් ලෙස සෝවියට් පන්නයේ සැලසුම්සහගත ආර්ථික ඇති කළේය. රාජ්‍ය අයිතිය සහිත ආර්ථික ක්‍රම නිර්මාණය කළේය. මෙම ප්‍රතිපත්ති නිසා කාර්මිකකරණයේ මුල් අවධිය සාක්ෂාත් කරගැන්මටත්, සමාජවාදී ජාතික ආර්ථික පද්ධතීන් බිහි කිරීමටත් පුලුවන්කම ලැබුණි.
කෙසේ වුවත්, සෝවියට් පන්නයේ සැලසුම්සහගත ආර්ථිකය සහ ශුද්ධ රාජ්‍ය අයිතිය යන සංචරකයන්ගෙන් සමන්විත ආකෘතිය බරපතල සීමා කීපයකට මුහුණ පෑවේය. පලමුව, සැලසුම්සහගත ආර්ථික ක්‍රමයට, සමාජ හා ආර්ථික සම්පත් ඵලදායී හා නම්‍යශීලී ලෙසකට බෙදාහැරීමට නොහැකි වූ අතර, මෙහි ප්‍රතිඵල ලෙස තථ්‍ය ආර්ථිකයේ දර්ශකවලට ප්‍රතිචාරාත්මක විය නොහැකි ආකාරයේ දෘඩ හා විකෘති වූ ජාතික ආර්ථික පද්ධතීන් නිර්මාණය විය.
දෙවනුව, ශුද්ධ රාජ්‍ය අයිතිය සහ සමානාත්මතාවාදී බෙදාහැරීමේ පද්ධතිය නිසා අතරමැදි හා ක්ෂුද්‍ර මට්ටම්වලදී, ශ්‍රමය සඳහා ප්‍රමාණවත් සානුබල සැපයුමක් නොවීය. මෙහි ප්‍රතිඵල ලෙස ධනාත්මක තරගකාරීත්වය අඩු මට්ටමක වූ අතර, ආර්ථික කාර්යක්ෂමතාවය පොදු වශයෙන් පහත් මට්ටමක පැවතුණි.
තෙවනුව, පුද්ගලික හා වෙලද භාණ්ඩ ආර්ථිකය මත සීමා පැනවීම, එය අහෝසි කිරීම වටිනාකම පිලිබඳ නියාමය උල්ලංඝණය කිරීමෙහිලා හේතු වූ අතර සමාජයීය වශයෙන් නිෂ්පාදනීය බලවේගයන්ගේ වර්ධනය සඳහා අවශ්‍ය වූ අවධියක් මතින් පැන යාමක් ඉන් සලකුණු විය. මේ නිසා, දිගුකාලීන, පද්ධතිමය ගැටලු නිර්මාණය විය ; ආර්ථික හා සමාජ ජීවිතයට අදාල සංකීර්ණ උවමනා සපුරමින්, ජනතාවගේ ජීවන තත්වය කැපී පෙනෙන ලෙස ඉහළ නැංවීම සම්බන්ධව දුෂ්කරතා මතු විය.
අවසාන වශයෙන්, කාලයත් සමගථ සෝවියට් පන්නයේ සැලසුම්කරණය සහ ආර්ථික කලමණාකරනය නිසා එන්න එන්නම සංවෘත, ඇතුළට නැමුණු ලක්ෂණ සහිත ක්‍රමයක් ඇති විය. නිලධාරිවාදය සහ අධානග්‍රාහීත්වය නිසා ඔද්දල් වූ මෙම ක්‍රමයට, තාක්ෂණික ප්‍රගතිය සහ සංවිධානයේ නවෝත්පාදනය යන අවශ්‍යතා ප්‍රමාණවත් ලෙස තෘප්ත කිරීමට නොහැකි විය.
1980 හා 1990 ගණන්වල, සමාජවාදී දෙවැනි රැල්ල මුහුණ දුන් ප්‍රබල පසුබෑම, පාර්ශවීය වශයෙන්, ධනවාදී ලෝක පද්ධතියේ බලපෑම හා සමාජවාදී කඳවුරේ භේදබින්න වීම බඳු බාහිර සාධකවලට ආරෝපණය කළ හැකි නමුත්, අවසාන වශයෙන් ගත්කළ මෙම බිඳ වැටීමට ප්‍රධාන වශයෙන් බලපෑවේ සමාජවාදී රටවල් තුළම වූ ප්‍රමාණවත් නොවන ආර්ථික හා සමාජ මෙහෙයුම් පද්ධති හා ආයතනික සැකසුම්වල වූ දෝෂ සහගත තත්වයයි. මෙම අභ්‍යන්තර යාන්ත්‍රණවල වූ තිරසාර නොවන බව නිසාය සෝවියට් සංගමය තුළ විශාල වෙනස්කම් උද්ගත වීම සහ චීනය ප්‍රතිසංස්කරණය හා විවෘතවීම වෙත නැඹුරු වීම සිදු වූයේ.
චීන ලක්ෂණ සහිත සමාජවාදය සහ සමාජවාදයේ තුන්වන රැල්ල
ප්‍රතිසංස්කරණය සහ විවෘත වීම යන ප්‍රතිපත්තිවල අඛණ්ඩ වර්ධනය සමග චීන ලක්ෂණ සහිත සමාජවාදය සාම්ප්‍රදායික සෝවියට් සමාජවාදය සහ සම්භාව්‍ය නිදහස් වෙලඳපොල ධනවාදය යන දෙකටම වෙනස් සංවර්ධන මාවතක් ලෙස මතුව ‍එමින් ඇත. චීනයේ සංවර්ධන මාවත සහ ඒ හා බැඳුණු න්‍යායන් ලෝක මට්ටම වෙත එසැවෙමින් පවතී. චීන ලක්ෂණ සමාජවාදය යනු ස්ථිතික මොඩලයක් නොවේ. චීනයේ ව්‍යවහාරය අඛණ්ඩ පර්යේෂණයට විෂය වූවකි. කෙසේ වෙතත්, දශක හතරක අත්දැකීම්වලට පසුව, එය තුළ වන ප්‍රධාන ලක්ෂණ හයක් අපට හඳුනාගත හැක.
පළමුව, නිෂ්පාදන බලවේගයන්ගේ වර්ධනයට ප්‍රමුඛතාවය ලබා දී ඇත. චීන ලක්ෂණ සහිත සමාජවාදය, ධනවාදයේ තර්කානුකූල ආර්ථික රූපාකාරයන්ගෙන් ඉගෙන ගැනීමෙහිලා විවෘතය, දියුණු නිෂ්පාදන බලවේගයන්ගේ සීඝ්‍ර සංවර්ධනයට දායක විය හැකි ලෙසට පෞද්ගලික ආර්ථිකය වර්ධනය වීමට අවසර දෙයි. ඒ අතරම, ආර්ථිකයේ ප්‍රධාන අංශවල රාජ්‍ය-අයිතිය සහිත ආර්ථිකය දියුණු කිරීම උපාය මාර්ගික ලෙස සිදු කෙරෙයි. මේ අනුව පෞද්ගලික ආර්ථිකය සමග අනුපූරක වූ රාජ්‍ය අංශයක් සහිත, මිශ්‍ර අයිතිය ඇති ව්‍යුහයක් නිර්මාණය වී ඇත.
දෙවනුව, චීනය තමන්ගේ සමාජවාදී ආර්ථික පදනම, වෙලඳපොල ආර්ථිකයේ නිෂ්පාදන සම්බන්ධතා සමග කිට්ටු ලෙස ඒකාබද්ධ කොට ඇත. ඒ ක්‍රමානුකූල ලෙස, සමාජවාදී වෙලඳපොල ආර්ථික ක්‍රමයක් ස්ථාපිත වන අයුරිනි.
තෙවනුව, විවෘත වෙමින්, ‍ගෝලීය ධනවාදී ආර්ථික පද්ධතිය සමග ඒකාග්‍ර වීම සිදු කෙරෙන අතර, ජාතික ස්වාධිපත්‍යය ආරක්ෂා කිරීම සහ චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ සමාජවාදී ස්වරූපය දිගටම පවත්වා ගැනීම කෙරෙහි චීනය අවධානය යොමු කොට ඇත. වර්ධනය වන වෙලඳපොල ආර්ථිකය නිසා ඇති විය හැකි අවදානමක් වන, ධනවාදය වෙත සම්පූර්ණ වශයෙන් රූටා යාම පිලිබඳ චීනය අවධානයෙන් පසුවෙයි.
සිවුවනුව, සමාජ සාධාරණත්වය සහ අසමානතාවය සම්බන්ධ ප්‍රශ්න සංවර්ධනය තුලින් විසඳාගැන්ම කෙරෙහි චීනය යොමු වී සිටී. සංවර්ධනය නිසා ධනයේ වර්ධනයක් සිදුවිය හැක. එහෙත් විවිධ හේතු නිසා, මෙම වර්ධනයම, සමාජ විෂමතා වැඩි කිරීමෙහිලා හේතු විය හැක. මෙම සමාජ විෂමතා සහ අසමානතා සංසිඳුවීමට අදාල සමාජ ධනය සහ භෞතික පදනම නිර්මාණය කල හැක්කේ සංවර්ධනයටම පමණකි. චීන ලක්ෂණ සහිත සමාජවාදය යටතේ සමාජ සාධාරණත්වය සම්බන්ධ ප්‍රශ්න විසඳීමේ ප්‍රධානතම මාවත ලෙස සැලකෙන්නේ සංවර්ධනයයි. සෙසු ක්‍රමවේද වෙත ඇත්තේ ද්විතීක වැදගත්කමකි. මේ උදෙසා ගතික, පෙර සූදානමින් යුක්ත ක්‍රියාමාර්ග ඇවැසිය. දෘඩ, කෝකටත් තෛලය වර්ගයේ විසඳුම් අනුචිතය.
පස්වනුව, සමාජවාදී වෙලඳපොල ආර්ථිකයක් තුළ ධන අසමානතා සමතුලිත කරනු පිණිස රාජ්‍යය විසින් විවිධ ක්‍රමවේද ‍අනුගමනය කොට ඇත. වෙලඳපොල ආර්ථිකය තුළ ආන්තිකකරණය වූ සමාජ කොටස් අන්තර්ග්‍රහණය කරගනු පිණිස මහා පරිමාණ දරිද්‍රතාවය පිටුදැකීමේ ව්‍යාපෘතීන් ක්‍රියාත්මක කොට ඇත. ඉලක්කසහගත ව්‍යායාමයන් තුලින් දුගීභාවයෙන් මිදීමට ඔවුන්ට උදවු කිරීම මේ ව්‍යාපෘතිවල අරමුණයි. මීට අමතරව, යුගලගත සහයෝගය (paired-up assistance) නම් මූලධර්මය අනුව, සංවර්ධිත ප්‍රදේශ, රාජ්‍ය ආයතන, ව්‍යාපාර සහ වෙනත් සාධක දුගී ප්‍රදේශ සමග සම්බන්ධිත කෙරෙන ආකාරයේ විවිධ වැඩසටහන් නිර්මාණය කොට ඇත. සම්පත් සහ උපකාර ඌණ සංව‍ර්ධිත පෙදෙස් වෙත යොමු කිරීම මෙහි අරමුණයි. මේ අතර ප්‍රදේශ අතර විෂමතා අවම කිරීම සඳහා වඩා සංවර්ධිත නැගෙනහිර පෙදෙස්වල සිට, ඌණ සංවර්ධිත මධ්‍යම හා බටහිර ප්‍රදේශ වෙත හුවමාරු ආධාර ගෙවීම් (transfer payments) සිදු කෙරෙයි. රාජ්‍ය ආදායම හා වියදම සම්බන්ධව තිබෙන වෙනස්කම් අවම කිරීමෙහිලා මෙබඳු ක්‍රමවේද උපකාරී වේ. පෞද්ගලික දේපොළ ශුද්ධ වූ එකක් ලෙස සැලකෙන, මැතිවරණ ක්‍රමවේද තුලින් බලවත් පන්තිවල ස්ථාපිත අභිලාෂයන් පමණක් සුරක්ෂිත වන ධනවාදී රටවල මෙබඳු ක්‍රමවේද ක්‍රියාත්මක කිරීම තබා, ඒ ගැන සිතීමටද අපහසුය.
සයවනුව, චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂය සමාජයේ ඇතැම් කොටස්වල පටු අභිලාෂයන්ගෙන් බැඳී නොසිටී. මෙම තත්වය ආරක්ෂා කරගනු උදෙසා, චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂය ප්‍රාග්ධනය විසින් සිදු කෙරනෙ පාලනයෙන් හා ඇතුලු වීම්වලින් ස්වාධීන වී සිටිය යුතුය. ආර්ථික කාර්ය සාධනය සහ සමාජ සාධාරණත්වය අතර ගතික තුලනයක් පවත්වා ගනු උදෙසා ජනප්‍රිය ඉල්ලීම්වල බලපෑමෙන් හා දෘඩ සමානාත්මතාවාදයෙන් ද නිදහස්ව සිටිය යුතු වෙයි.

රමින්දු ලක්ඛිත පෙරේරා
https://www.facebook.com/lakkhika.perera

හස්තියෙකුගේ අභාවය හා ඊලඟ පියවරට -ට්‍රැකින් සිස්ටම්

 කාවන්තිස්ස ඇතා ගේ මිය යාම පිළිබඳව හතර  අතේ චෝදනා එල්ලවනු පෙනේ. බොහෝ චෝදනා වලින් පරිසර ඇමති සහ පශු වෛද්‍යවරුන්ට හා වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව...